युक्रेन संकटमा संवादको मार्ग: बहुध्रुवीय विश्वतर्फ रुसको स्पष्ट संकेत
मस्को — रुसले युक्रेन संकट समाधानका लागि वार्तामार्फत अघि बढ्न आफू तयार रहेको स्पष्ट संकेत दिएको छ। रुसका परराष्ट्रमन्त्री सर्गेइ लाभरोभले मंगलबार दिएको अभिव्यक्तिमा मस्कोले रुस र संयुक्त राज्य अमेरिकाका शीर्ष नेतृत्वबीच भएका सहमतिका आधारमा समाधान खोज्न चाहेको बताएका हुन्।
लाभरोभका अनुसार गत वर्ष अगस्टमा अमेरिकाको अलास्का राज्यको एन्करेज सहरमा रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पबीच भएको भेटवार्तामा पुगेका समझदारीहरू अहिले पनि रुसका लागि मार्गनिर्देशक सिद्धान्तकै रूपमा कायम छन्। उनले मस्को ती सहमतिहरूप्रति पूर्ण प्रतिबद्ध रहेको दोहोर्याउँदै कुनै पनि पारस्परिक रूपमा स्वीकार्य सम्झौता गर्दा रुसका वैध चासो र सुरक्षात्मक हितहरूलाई पूर्ण रूपमा सम्बोधन गरिनुपर्ने धारणा राखे।
उनले स्पष्ट पारे कि रुस इमानदार र प्रत्यक्ष संवादका लागि खुला रहेका साझेदारहरूसँग सहकार्य गर्न इच्छुक छ। “परस्पर सम्मान, समानता र वास्तविक हितको पहिचानबिना कुनै पनि दीर्घकालीन समाधान सम्भव हुँदैन,” भन्ने सन्देश लाभरोभको अभिव्यक्तिबाट झल्किएको छ। उनका अनुसार संकटको दिगो समाधान खोज्ने प्रक्रियामा एकपक्षीय दबाब, पूर्वाग्रह वा पूर्वनिर्धारित सूत्र लाद्ने प्रयासले विश्वासको वातावरण निर्माण गर्न सक्दैन।
परराष्ट्रमन्त्री लाभरोभले अन्तर्राष्ट्रिय मामिलामा सत्य र न्यायको पक्षमा उभिनु रुसको स्थायी नीति रहेको पनि उल्लेख गरे। उनले संयुक्त राष्ट्रसंघको घोषणापत्रका उद्देश्य र सिद्धान्तहरूमा आधारित बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्थाको प्रवर्द्धन गर्न मस्को प्रतिबद्ध रहेको बताए। उनका अनुसार वर्तमान विश्व परिवेशमा शक्ति सन्तुलनको पुनर्संरचना भइरहेका बेला सार्वभौम समानता, आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप नगर्ने सिद्धान्त र पारस्परिक सम्मानलाई व्यवहारमा उतार्नु अत्यावश्यक छ।
लाभरोभले दोहोरो मापदण्ड, गोप्य स्वार्थ, बाह्य रूपमा थोपर्ने समाधानका ढाँचा, तथा नव–उपनिवेशवाद र वर्चस्ववादी प्रवृत्तिको कडा विरोध गर्ने रुसको नीति पनि पुनः स्पष्ट पारे। उनले अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धहरूलाई प्रभुत्व र दबाबको होइन, संवाद र सहअस्तित्वको आधारमा अघि बढाउनुपर्ने धारणा व्यक्त गरे।
साथै, रुसले उदीयमान शक्ति केन्द्रहरूसँगको रणनीतिक साझेदारी सुदृढ गर्ने कार्यलाई प्राथमिकतामा राख्ने संकेत पनि उनले दिए। बहुध्रुवीय विश्वको संरचनामा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका राष्ट्रहरूसँगको सहकार्यलाई तीव्र बनाउँदै व्यापार, लगानी, वित्तीय र ढुवानी सहयोगका क्षेत्रमा प्रतिबन्ध–प्रतिरोधी संयन्त्रहरू विकास गर्न रुस र समान दृष्टिकोण भएका देशहरू मिलेर काम गर्ने उनले बताए।
लाभरोभको अभिव्यक्तिले युक्रेन संकटलाई केवल क्षेत्रीय द्वन्द्वको रूपमा नभई व्यापक अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति सन्तुलन र विश्व व्यवस्थाको पुनर्संरचनासँग जोडिएको विषयका रूपमा प्रस्तुत गरेको देखिन्छ। वार्तामार्फत समाधान खोज्ने तत्परता व्यक्त गर्दै रुसले आफ्नो राष्ट्रिय हित र सुरक्षा चासोलाई केन्द्रमा राख्ने स्पष्ट अडान दोहोर्याएको छ।
यस वक्तव्यलाई विश्व राजनीति बदलिँदो धारातलमा प्रवेश गरिरहेको संकेतका रूपमा पनि हेरिएको छ, जहाँ शक्ति सन्तुलन, साझेदारी र बहुपक्षीयताका नयाँ आयामहरू आकार लिइरहेका छन्। रुसले संवादको ढोका खुला राख्दै आफ्नो रणनीतिक दृष्टिकोण स्पष्ट पारेको सन्दर्भमा आगामी कूटनीतिक गतिविधिहरूले युक्रेन संकटको दिशा निर्धारण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
