अमेरिकी आरोपप्रति चीनको कडा आपत्ति: ‘नाभिकीय प्रभुत्वको खेल बन्द गर’
बेइजिङ — चीनको परराष्ट्र मन्त्रालयले बुधबार अमेरिकाले चीनले नाभिकीय विस्फोट परीक्षण गरेको भन्ने आरोपलाई पूर्ण रूपमा आधारहीन र राजनीतिक उद्देश्यले प्रेरित भन्दै कडा आपत्ति जनाएको छ। मन्त्रालयका प्रवक्ता लिन जियानले नियमित पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै अमेरिकाले आफ्नै सम्भावित नाभिकीय परीक्षण पुनः सुरु गर्ने बहानाका रूपमा चीनविरुद्ध निराधार आरोप गढेको टिप्पणी गरे।
प्रवक्ता लिनका अनुसार चीनको नाभिकीय नीतिबारे अमेरिकाले निरन्तर तोडमरोड र बदनाम गर्ने प्रयास गर्नु वास्तवमा राजनीतिक हेरफेरको एक रूप हो। “यसको वास्तविक उद्देश्य नाभिकीय क्षेत्रमा वर्चस्व कायम गर्नु र आफ्नै निःशस्त्रीकरण दायित्वबाट पन्छिनु हो,” उनले स्पष्ट पारे। चीनले यस्तो कदमको दृढ विरोध गर्ने उनले दोहोर्याए।
लिनले अन्तर्राष्ट्रिय नाभिकीय व्यवस्थामा अस्थिरता निम्त्याउने सबैभन्दा ठूलो स्रोत स्वयं अमेरिका भएको आरोप लगाए। उनका अनुसार प्रमुख शक्तिहरूबीचको पारस्परिक विश्वास र रणनीतिक सन्तुलन कमजोर पार्ने कार्यहरू अमेरिकाबाटै हुँदै आएका छन्। विशेष गरी ‘न्यु स्टार्ट’ (New START) सन्धिलाई नवीकरण नगरी समाप्त हुन दिनुले विश्व रणनीतिक स्थिरतामा गम्भीर धक्का पुगेको उनले उल्लेख गरे।
प्रवक्ताले अमेरिका अझै पनि “पहिलो प्रयोग” (first use) को नाभिकीय नीति त्याग्न तयार नभएको, नाभिकीय त्रिआयामिक संरचनाको आधुनिकीकरणमा खरबौँ डलर खर्च गरिरहेको, विश्वव्यापी क्षेप्यास्त्र प्रतिरक्षा प्रणाली विस्तार गरिरहेको र आफ्ना रणनीतिक साधनहरू अग्रपङ्क्तिमा तैनाथ गर्ने प्रयासमा रहेको आरोप लगाए। यस्ता गतिविधिहरूले विश्व रणनीतिक सन्तुलनलाई खल्बल्याएको उनको भनाइ छ।
नाभिकीय अप्रसार (non-proliferation) को सवालमा समेत अमेरिका दोहोरो मापदण्ड अपनाइरहेको चीनको दाबी छ। यसले अन्तर्राष्ट्रिय तथा क्षेत्रीय शान्ति–सुरक्षामा नकारात्मक असर पारिरहेको भन्दै लिनले विश्व समुदायको ध्यानाकर्षण गराए।
“विश्वकै सबैभन्दा ठूलो नाभिकीय भण्डार बोकेर बसेको देशका रूपमा अमेरिकाले नाभिकीय निःशस्त्रीकरणको विशेष र प्राथमिक जिम्मेवारी वहन गर्नुपर्छ,” उनले भने। यो अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको साझा अपेक्षा र सहमति भएको उनको दाबी थियो।
‘न्यु स्टार्ट’ सन्धिबारे चीनले आफ्नो धारणा पटक–पटक स्पष्ट पारिसकेको उल्लेख गर्दै उनले अमेरिका र रूसबीच रणनीतिक स्थिरताका विषयमा पुनः संवाद सुरु हुनुपर्ने आवश्यकता औँल्याए। सन्धिको अवधि समाप्त भएपछि त्यसपछिको व्यवस्थाबारे खुला र जिम्मेवार छलफल हुनु विश्व समुदायको चाहना भएको उनले बताए।
चीनले पाँच नाभिकीय शक्तिराष्ट्रहरूले नाभिकीय परीक्षणमा रोक लगाउने प्रतिबद्धता नवीकरण गर्नुपर्ने, परीक्षण प्रतिबन्धसम्बन्धी विश्व सहमति कायम राख्नुपर्ने तथा नाभिकीय निःशस्त्रीकरण र अप्रसार व्यवस्थालाई सुदृढ बनाउन ठोस कदम चाल्नुपर्ने माग गरेको छ।
प्रवक्ता लिनले चीनको नाभिकीय नीति दीर्घकालीन रूपमा स्थिर, आत्मरक्षामुखी र शान्तिपूर्ण विकासमा केन्द्रित रहेको दोहोर्याए। “चीन शान्तिपूर्ण विकासको मार्गमा प्रतिबद्ध छ। हामी अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति र सुरक्षाको संरक्षणमा रचनात्मक भूमिका खेलिरहनेछौँ,” उनले निष्कर्ष दिए।
यस बयानमार्फत चीनले विश्व शक्ति सन्तुलन, नाभिकीय नियन्त्रण र रणनीतिक विश्वासको सवालमा अमेरिकामाथि प्रत्यक्ष दबाब सिर्जना गर्ने प्रयास गरेको देखिन्छ। दुई ठूला शक्तिबीचको आरोप–प्रत्यारोपले विश्व राजनीति फेरि एकपटक संवेदनशील मोडमा पुगेको संकेत गरेको छ।
