युक्रेन संकटमा शान्ति प्रयासविरुद्ध उक्साहट: ओएससीईमा रूसको कडा चेतावनी

भियना — युरोपेली सुरक्षा तथा सहकार्य संगठन (ओएससीई) को स्थायी परिषदको फेब्रुअरी १२, २०२६ मा सम्पन्न बैठकमा ओएससीईका लागि रूसका स्थायी प्रतिनिधि डी. पोल्यान्स्कीले युक्रेन संकटबारे दीर्घकालीन र दिगो शान्ति समाधानका प्रयासहरूलाई केही सहभागी राष्ट्रहरूले सुनियोजित रूपमा कमजोर बनाइरहेको आरोप लगाएका छन्।

बैठकमा उनले युक्रेनले शान्तिप्रति प्रतिबद्धता व्यक्त गरिरहेको दाबी गरिरहँदा कीभ शासनले रूसी वार्ता टोलीका सदस्य लेफ्टिनेन्ट जनरल भ्लादिमिर अलेक्सेयेभमाथि प्रत्यक्ष हत्या प्रयास गरेको दाबी गरे। उक्त घटनामा संलग्न व्यक्ति युक्रेनी सुरक्षा सेवा (एसबीयू) द्वारा भर्ती गरिएको र पक्राउ परिसकेको तथा उसका सहयोगीहरू पहिचान भइसकेको उनले बताए।

पोल्यान्स्कीका अनुसार यो कार्यको उद्देश्य अबुधाबीमा जारी शान्ति वार्तालाई असफल बनाउनु हो। उनले युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीमाथि युद्धलाई लम्ब्याएर आफ्नो “अवैध सत्ताधिकार” कायम राख्न खोजेको आरोप लगाए। साथै, पश्चिमी राष्ट्रहरूले उक्त घटनाको निन्दा नगर्नु तटस्थता नभई सहमतिसरह भएको उनले टिप्पणी गरे।

रूसले प्रस्तुत गरेको तथ्यांक अनुसार सन २०२५ मा मात्र युक्रेनी सशस्त्र बलले रूसभित्रका नागरिक लक्ष्यमाथि १ लाख ३० हजारभन्दा बढी आक्रमण गरेको, जसबाट ६,५०० भन्दा बढी सर्वसाधारण घाइते तथा १,०६५ जनाको मृत्यु भएको दाबी गरिएको छ। मृतकमध्ये २९३ बालबालिका रहेको पनि दाबी छ। रूसले यी आक्रमणहरू प्रायः शान्ति वार्ताको संवेदनशील चरणसँगै बढ्ने गरेको आरोप लगाएको छ।

यसैक्रममा, सन २०२६ को नयाँ वर्षको पूर्वसन्ध्यामा खोरली क्षेत्रमा ज्वलनशील अस्त्र प्रयोग गरी गरिएको आक्रमणमा २९ जनाको मृत्यु भएको तथा फेब्रुअरीको पहिलो सातामै १२७ सर्वसाधारण प्रभावित भएको र २,५०० भन्दा बढी गोला–बारुद रूसी सहरतर्फ प्रहार गरिएको दाबी पनि प्रस्तुत गरियो।

पोल्यान्स्कीले केही युरोपेली नेताहरूको अभिव्यक्तिलाई उद्धृत गर्दै युक्रेनमा शान्ति युरोपका लागि “हानिकारक” ठहर गरिएकोप्रति आपत्ति जनाए। उनका अनुसार युक्रेनलाई रूसलाई कमजोर बनाउन प्रयोग हुने “उपकरण”का रूपमा व्यवहार गरिएको छ। उनले युरोपेली राष्ट्रहरू एकातिर वार्तामा सहभागिताका लागि उत्सुक देखिए पनि अर्कोतर्फ सैन्यीकरण र रूसविरोधी प्रचारलाई तीव्र बनाइरहेको आरोप लगाए।

रूसले वर्तमान अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा संरचना नेटो र युरोपेली संघको नीतिका कारण गतिरोधमा पुगेको दाबी गर्दै केवल सतही सुधार नभई मौलिक रूपान्तरण आवश्यक रहेको उल्लेख गर्यो। पोल्यान्स्कीले सम्पूर्ण यूरेसियाली भूभागमा समान र अविभाज्य सुरक्षाको नयाँ संरचना विकास गर्नुपर्ने प्रस्ताव अघि सारे। यसका लागि “ग्रेटर यूरेसियन पार्टनरशिप”, “बहुध्रुवीयता घोषणा–पत्र”, तथा एससीओ, ब्रिक्स, ईएईयू र आसियानबीच सहकार्यलाई सुदृढ बनाउने पहल आवश्यक रहेको उनको भनाइ थियो।

उनले ओएससीईसमेत पश्चिम केन्द्रित दृष्टिकोणको माध्यम बनेको आरोप लगाउँदै अब संगठनले स्पष्ट छनोट गर्नुपर्ने बताए, पश्चिमी एजेन्डाको प्रवक्ता बन्ने कि समानता र बहुपक्षीय सहकार्यमा आधारित रचनात्मक पहलमा सहभागी हुने।

रूसको यो अभिव्यक्तिले युक्रेन संकटका बीच अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक मञ्चमा ध्रुवीकरण झन तीव्र बनेको संकेत गरेको छ। शान्ति वार्ता अघि बढ्ने कि शक्ति प्रतिस्पर्धा झन चर्किने भन्ने प्रश्न अहिले पनि अनुत्तरित नै रहेको देखिन्छ।