संघर्षले उज्यालो बनाएको जीवन
काठमाडौं । कठिन परिस्थितिमा जन्मिएर पनि निरन्तर मेहनत, आत्मविश्वास र शिक्षाप्रतिको लगनबाट जीवनलाई प्रेरणादायी यात्रामा रूपान्तरण गरेका न्यिमा वाङ्दुई आज दृष्टिविहीन समुदायका लागि आशा र साहसका प्रतीक बनेका छन्। बाल्यकालमै दृष्टि गुमाएका उनले शिक्षा, सेवा र प्रेरणादायी वक्तृत्वमार्फत धेरैलाई संघर्षसँग नझुक्ने सन्देश दिँदै आएका छन्।
स्रोत सामग्रीअनुसार न्यिमा वाङ्दुईको जन्म गार्जे क्षेत्रमा भएको हो। जन्मिएको केही महिनामै गम्भीर बिरामीका कारण उनले आँखाको ज्योति गुमाएका थिए। चार महिनाको उमेरमा बुबाको निधन भयो भने केही समयपछि आमासँग पनि छुट्टिनुपर्यो। बाल्यकाल दुःख, अभाव र असुरक्षाबीच बिते पनि हजुरबुबा र हजुरआमाको स्नेह, संरक्षण र शिक्षाले उनको जीवनलाई आधार दिएको थियो।
उनका अनुसार बाल्यकालमा हजुरबुबा र हजुरआमा नै उनका भरोसाका मुख्य आधार थिए। पारिवारिक आर्थिक अवस्था कमजोर भए पनि उनीहरूले उनलाई पढ्न, गणना गर्न, घोडा चढ्न र जीवनका व्यवहारिक सीप सिक्न प्रेरित गरेका थिए। विशेष गरी हजुरबुबाले “जहाँ ढले पनि त्यहीँबाट उठ्नुपर्छ” भन्ने जीवनमन्त्र बारम्बार सुनाउने गरेको उनले स्मरण गरेका छन्। यही शिक्षाले उनलाई आत्मनिर्भर जीवनतर्फ अघि बढ्न हौसला दिएको थियो।
सन् २००२ मा ल्हासास्थित दृष्टिविहीन विद्यालयमा अध्ययन गर्ने अवसर पाएपछि उनको जीवनले नयाँ दिशा लियो। उक्त विद्यालय पनि दृष्टिविहीन व्यक्तिको पहलमा स्थापना भएको थाहा पाएपछि उनी गहिरो रूपमा प्रभावित भएका थिए। विद्यालयले उनलाई शिक्षा मात्र दिएन, आफ्नो भाग्य आफैं परिवर्तन गर्न सकिन्छ भन्ने आत्मविश्वास पनि दियो।
विद्यालय जीवनमा उनी बिहान सबेरै उठेर राति अबेरसम्म अध्ययनमा तल्लीन रहन्थे। मेहनत र लगनका कारण उनी अध्ययनमा उत्कृष्ट बन्न सफल भए। शिक्षक र सहपाठीहरूले उनको बुद्धिमत्ता, धैर्य र संघर्षशील स्वभावको प्रशंसा गर्थे। उनी र उनका सहपाठीहरू तिब्बतमा ब्रेल लिपि पढ्न सक्ने प्रारम्भिक पुस्तामध्येका बनेका थिए।
उनले दृष्टिविहीन विद्यालयमा बिताएका दिनलाई जीवनकै सबैभन्दा खुसी र अर्थपूर्ण समयका रूपमा सम्झिएका छन्। समान अनुभव भएका विद्यार्थीहरूबीचको आत्मीयता, शिक्षाको वातावरण र सामूहिक विकासको यात्राले उनको मनमा जीवनप्रति नयाँ उत्साह भरेको थियो।
सन् २००५ मा उनी अध्ययनका लागि विदेश गए। नयाँ देश, नयाँ भाषा, अपरिचित वातावरण, घरको सम्झना र शारीरिक–मानसिक चुनौतीबीच पनि उनले अध्ययन जारी राखे। निरन्तर परिश्रम र साहसका कारण उनले शैक्षिक उपलब्धि हासिल गरे। स्रोत सामग्रीअनुसार उनले विभिन्न नौ देशको भ्रमण गर्ने अवसरसमेत पाएका छन्।
विदेश अध्ययन पूरा गरेर फर्किएपछि न्यिमा वाङ्दुईले आफूले अध्ययन गरेको विद्यालयमै शिक्षकका रूपमा सेवा सुरु गरे। उनले पाठ्यपुस्तक पढाउने काममा मात्र सीमित नरही विद्यार्थीको रुचि, क्षमता र भविष्यसँग जोडिएका विविध गतिविधि सञ्चालन गरे। विद्यार्थीको प्रगति देख्दा आफूलाई अत्यन्त खुशी लाग्ने गरेको उनले बताएका छन्।
उनको क्षमता र समर्पणको मूल्याङ्कन गर्दै सन् २०११ मा उनलाई ल्हासा दृष्टिविहीन विद्यालयको प्रधानाध्यापक नियुक्त गरिएको थियो। प्रधानाध्यापक भएपछि उनले विद्यालयलाई आफ्नो घर र विद्यार्थीलाई आफ्ना सन्तानजस्तै मानेर काम गरेको स्रोत सामग्रीमा उल्लेख छ।
न्यिमा वाङ्दुई प्रेरणादायी वक्ताका रूपमा पनि चिनिन्छन्। उनले हार्वर्ड विश्वविद्यालय, छिङ्ह्वा विश्वविद्यालय र विभिन्न स्थानमा सयौँ प्रेरणादायी भाषण दिएका छन्। उनका भाषणले धेरै मानिसलाई कठिनाइसँग जुध्न, आत्मविश्वास बढाउन र जीवनमा अगाडि बढ्न प्रेरित गरेको बताइएको छ।
शिक्षा र वक्तृत्वसँगै उनले साहसिक गतिविधिमा पनि आफूलाई स्थापित गरेका छन्। उनले समुद्री सतहबाट ६ हजार १७८ मिटर उचाइको पहाड आरोहण गरेको स्रोत सामग्रीमा उल्लेख छ। उनका अनुसार पहाड चढ्नु व्यक्तिगत रुचि मात्र नभई जीवनका कठिनाइसँग लडिरहेका मानिसलाई साहस र आत्मविश्वास दिन गरिएको प्रयास हो। उनले भविष्यमा सात हजार मिटर उचाइको हिमाल आरोहण गर्ने योजना पनि सुनाएका छन्।
न्यिमा वाङ्दुई आफ्नो उपलब्धिमा सीमित भएर बस्ने पक्षमा छैनन्। उनी दृष्टिविहीन व्यक्तिको जीवनबारे समाजमा थप बुझाइ विस्तार गर्न चाहन्छन्। निकट भविष्यमा ल्हासामा दृष्टिविहीनहरूको जीवन अनुभव गर्न सकिने कफी हाउस र समाजबाट स्वीकार्य विद्यालय स्थापना गर्ने योजना रहेको उनले बताएका छन्।
उनको जीवनकथा दुःखलाई पराजित गर्ने इच्छाशक्ति, शिक्षाको शक्ति र निरन्तर प्रयासको उदाहरण हो। दृष्टि गुमाए पनि उनले जीवनको दिशा गुमाएनन्। कठिनाइलाई कमजोरी होइन, सामर्थ्यमा बदल्दै उनले आफ्नो जीवनलाई अरूका लागि प्रेरणाको स्रोत बनाएका छन्।
न्यिमा वाङ्दुईको यात्रा भाग्यसँग हार नमान्ने, संघर्षलाई जीवनको शक्ति बनाउने र आफू मात्र नभई अरूलाई पनि अघि बढाउन चाहने मानव इच्छाशक्तिको जीवन्त उदाहरणका रूपमा उभिएको छ।
