चिनियाँ वैज्ञानिकहरूद्वारा पठारी वनस्पतिको प्रजनन रणनीतिमा मौसमी खडेरीको प्रभावसम्बन्धी अध्ययन सार्वजनिक

बेइजिङ । चिनियाँ वैज्ञानिकहरूको एक नयाँ अध्ययनले छिङहाई–तिब्बत पठारमा हुने मौसमी खडेरीको प्रतिक्रियामा विभिन्न फूल फुल्ने वनस्पति समूहहरूले भिन्नाभिन्नै प्रजनन रणनीति विकास गरेको तथ्य उजागर गरेको छ।

चिनियाँ विज्ञान प्रतिष्ठानअन्तर्गतको उत्तरपश्चिम पठारी जीवविज्ञान संस्थान (एनडब्ल्यूआईपीबी) का अनुसन्धानकर्ताहरूले पूर्वी चीन सामान्य विश्वविद्यालयका सहकर्मीहरूसँगको सहकार्यमा गरेको यस अध्ययनले पठारमा पाइने प्रारम्भिक वसन्त र मध्यग्रीष्ममा फूल फुल्ने अल्पाइन वनस्पतिहरूको प्रजनन रणनीतिमा वसन्त, ग्रीष्म र सम्पूर्ण वृद्धि मौसमभरिको खडेरीले पार्ने प्रभावहरूको अन्वेषण गरेको छ। ‘जर्नल अफ प्लान्ट इकोलोजी’ मा प्रकाशित उनीहरूको निष्कर्षले भविष्यको खडेरीप्रति अल्पाइन पारिस्थितिक प्रणालीले कसरी प्रतिक्रिया दिन्छ भन्ने पूर्वानुमान गर्ने मार्ग प्रदान गरेको छ।

एनडब्ल्यूआईपीबीका अनुसन्धानकर्ता झाङ झेनहुआका अनुसार जलवायु परिवर्तनले छिङहाई–तिब्बत पठारको अल्पाइन घाँसे मैदानमा मौसमी खडेरीलाई तीव्र बनाइरहेको छ, जसले वनस्पतिहरूको अनुकूलन क्षमतालाई प्रभावित गरिरहेको छ। वैज्ञानिकहरू विभिन्न समयमा फूल फुल्ने वनस्पति समूहहरूले आफ्ना कार्यात्मक विशेषताहरू परिवर्तन गरेर प्रजनन विनियोजन रणनीतिलाई कसरी समायोजन गर्छन् भन्नेबारे उत्सुक थिए।

पठारमा रहेका नमुना भूखण्डहरूको आधारमा अनुसन्धानकर्ताहरूले वनस्पति जैविक पिण्ड विनियोजन र विशिष्ट पात क्षेत्रफल, पातको शुष्क पदार्थ मात्रा र पातको स्टोइकियोमेट्रिक विशेषताहरूजस्ता पातसम्बन्धी कार्यात्मक गुणहरूको अवलोकन तथ्याङ्क सङ्कलन र विश्लेषण गरे।

अध्ययनले वसन्त खडेरीले मध्यग्रीष्ममा फूल फुल्ने वनस्पतिहरूको प्रजनन दक्षतामा उल्लेखनीय कमी ल्याएको, जबकि ग्रीष्म खडेरीले वसन्त खडेरीको तुलनामा उच्च प्रजनन दक्षता उत्पन्न गरेको फेला पारेको छ। प्रारम्भिक वसन्तमा फूल फुल्ने वनस्पतिहरूले सबै मौसमी खडेरी उपचारहरूमा मध्यग्रीष्ममा फूल फुल्ने वनस्पतिहरूको तुलनामा बढी सहनशीलता प्रदर्शन गरे, जसले तिनीहरूको खडेरीबाट बच्ने रणनीतिको लाभलाई उजागर गरेको छ।

अध्ययनले देखाएअनुसार सम्पूर्ण वृद्धि मौसमको खडेरी अवस्थामा, प्रारम्भिक वसन्तमा फूल फुल्ने वनस्पतिहरूले विशिष्ट पात क्षेत्रफल घटाउने र पातको कार्बन–नाइट्रोजन अनुपात, कार्बन–फस्फोरस अनुपात र पातको शुष्क पदार्थ मात्रा बढाउनेलगायत रूढिवादी स्रोत उपयोग रणनीति अपनाए। यसको विपरीत, मध्यग्रीष्ममा फूल फुल्ने वनस्पतिहरूले बढी रूपात्मक लचिलोपन प्रदर्शन गरे, जसले पातको शुष्क पदार्थ मात्रामा अन्तरवार्षिक सञ्चित वृद्धि र विशिष्ट पात क्षेत्रफलमा अन्तरवार्षिक सञ्चित कमी देखायो।

“थप विश्लेषणमार्फत हामीले पठारी वनस्पतिहरूले खडेरीको सामना गर्न अझ सूक्ष्म ‘व्यक्तिगत’ रणनीतिहरू विकास गरेको फेला पार्यौं,” झाङले बताए। अध्ययनको नतिजाअनुसार प्रारम्भिक वसन्तमा फूल फुल्ने वनस्पतिहरूले फस्फोरस उपलब्धता र कार्बन–नाइट्रोजन अनुपात बढाएर आफ्नो फूल विनियोजन वृद्धि गरे, जसले पोषकतत्त्वप्रति संवेदनशील रणनीति निर्माण गर्यो। मध्यग्रीष्ममा फूल फुल्ने वनस्पतिहरूले भने मुख्यतया पातको नाइट्रोजन मात्रा परिवर्तन गरेर प्रत्यक्ष रूपमा र वनस्पतिको उचाइ घटाएर स्रोत पुनर्विनियोजनलाई प्रभावित गर्दै अप्रत्यक्ष रूपमा फूल विनियोजनलाई नियमन गरे, जसले रूपात्मक एकीकरण रणनीति निर्माण गर्यो।

“हाम्रो यो नयाँ अध्ययनले मौसमी खडेरीको अवस्थामा प्रारम्भिक फूल फुल्ने र मध्य फूल फुल्ने वनस्पतिहरूमा कार्यात्मक विशेषताहरू र प्रजनन विनियोजनबीचको सहपरिवर्तनशील ढाँचालाई उजागर गरेको छ। यसले भविष्यको खडेरीप्रति अल्पाइन पारिस्थितिक प्रणालीले कसरी प्रतिक्रिया दिन्छ भन्ने पूर्वानुमान गर्न सैद्धान्तिक आधार प्रदान गर्दछ,” झाङले बताए।