गाउँ फर्किएका युवाले पशुपालनबाट समृद्धिको बाटो खोल्दै

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

चीनको हेशुई जिल्लाका एक युवा आफ्नो जन्मथलो फर्किएर विशेष पशुपालन व्यवसायमार्फत ग्रामीण समृद्धिको नयाँ बाटो निर्माणमा जुटेका छन्। स्थानीय प्राकृतिक श्रोत र सरकारी सहयोगको सदुपयोग गर्दै उनले चौँरीगाई, याक र भेडापालनलाई व्यवस्थित व्यवसायका रूपमा विकास गरेका हुन्।

युवा उद्यमी जुङ्ग्येले आफ्नै गाउँमा बसेर व्यवसाय गर्ने उद्देश्यसहित घर फर्किएपछि स्थानीय विशेषतामा आधारित पशुपालन शुरु गरेका थिए। जोखिम लिन सक्ने साहस र निरन्तर प्रयोग गर्ने प्रवृत्तिका कारण उनको व्यवसाय क्रमशः विस्तार हुँदै गएको छ।

हाल उनको पशुपालन केन्द्रमा ४०० भन्दा बढी याक, चौँरीगाई र भेडा रहेका छन्। पशु राख्ने गोठ व्यवस्थित र सफा बनाइएको छ भने नियमित स्वास्थ्य जाँच, रोग रोकथाम तथा पशुको दैनिक हेरचाहमा विशेष ध्यान दिइएको छ।

उनले ३० मुभन्दा बढी जमिनमा पशुका लागि घाँससमेत उत्पादन गर्दै आएका छन्। स्थानीय रूपमा उपलब्ध गुणस्तरीय घाँस र चरन श्रोतको उपयोग गर्दै पशुपालनलाई प्राकृतिक वातावरणसँग मिलाएर सञ्चालन गरिएको छ।

सुँगुरपालनबाट शुरु भएको यात्रा

व्यवसायको शुरुवाती चरणमा जुङ्ग्येले सुँगुरपालनको प्रयास गरेका थिए। उनले स्थानीय बासिन्दालाई समेत जोडेर पशुपालन सहकारी स्थापना गरी सामूहिक रूपमा आयआर्जन गर्ने प्रयास गरेका थिए।

तर व्यवसाय सञ्चालनका क्रममा बाहिरबाट दाना ढुवानी गर्दा खर्च अत्यधिक हुने र स्थानीय प्राकृतिक अवस्थासँग सुँगुरपालन पूर्ण रूपमा अनुकूल नहुने समस्या देखियो। अपेक्षाअनुसार आर्थिक लाभ नदेखिएपछि उनले व्यवसायको दिशा परिवर्तन गर्ने निर्णय गरे।

स्थानीय क्षेत्रमा प्रशस्त प्राकृतिक चरन र घाँसे मैदान उपलब्ध रहेकाले उनले सुँगुरपालन छोडेर याक, चौँरीगाई र भेडापालनमा केन्द्रित हुने रणनीति अपनाए।

यस निर्णयपछि स्थानीय प्राकृतिक श्रोतसँग मेल खाने विशेष पशुपालन व्यवसायको आधार निर्माण भएको हो।

पुराना भवनलाई आधुनिक पशुपालन केन्द्रमा रूपान्तरण

व्यवसायको पुनर्संरचनामा स्थानीय सरकारको सहयोग पनि महत्वपूर्ण रहेको सामग्रीमा उल्लेख छ।

घर फर्किएर व्यवसाय शुरु गर्ने युवालाई उपलब्ध गराइएको सहयोग रकम प्रयोग गरेर जुङ्ग्येले गाउँमा प्रयोगविहीन अवस्थामा रहेका पुराना भवनलाई मर्मत तथा रूपान्तरण गरी व्यवस्थित पशुपालन केन्द्र बनाएका छन्।

यससँगै पहिले छरिएर गरिने पशुपालन र कमजोर पूर्वाधारको अवस्थालाई क्रमशः व्यवस्थित तथा मापदण्डयुक्त प्रणालीमा परिवर्तन गरिएको छ।

कृषि तथा पशुपालनसम्बन्धी प्राविधिक कर्मचारीले पनि नियमित रूपमा केन्द्रमा पुगेर उन्नत जात छनोट, वैज्ञानिक आहार व्यवस्थापन, रोग रोकथाम तथा नियन्त्रणलगायत विषयमा प्रत्यक्ष प्रशिक्षण र मार्गदर्शन दिँदै आएका छन्।

यसले पशुपालनका क्रममा आउने प्राविधिक समस्या समाधान गर्नुका साथै व्यवसायलाई व्यवस्थित र दीर्घकालीन रूपमा सञ्चालन गर्न सहयोग पुगेको छ।

‘घाँस उत्पादन–पशुपालन–मल खेतमा’ प्रणाली

जुङ्ग्येले स्थानीय अवस्थाअनुसार घाँस उत्पादन, पशुपालन र जैविक मल प्रयोगलाई एउटै चक्रमा जोड्ने प्रणाली विकास गरेका छन्।

यसअन्तर्गत आफ्नै जमिनमा उत्पादन गरिएको घाँस पशुलाई खुवाइन्छ। पशुबाट प्राप्त मल पुनः खेत तथा घाँसे मैदानमा प्रयोग गरिन्छ।

यसरी “घाँस उत्पादन–पशुपालन–मल पुनः खेतमा” आधारित प्राकृतिक चक्र निर्माण गरिएको छ।

यस प्रणालीले बाहिरी पशु आहारमा हुने खर्च घटाउनुका साथै माटोको उर्वरता कायम राख्न र पशुपालनको समग्र लाभ बढाउन सहयोग गरेको छ।

उत्पादन र वातावरण संरक्षणलाई एकसाथ अघि बढाउने यो अभ्यासले आर्थिक तथा पारिस्थितिक दुवै प्रकारका लाभ हासिल गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।

सरकारी सहयोगले बढायो आत्मविश्वास

जुङ्ग्येका अनुसार जन्मथलोमा उपलब्ध गुणस्तरीय प्राकृतिक श्रोत र स्थानीय सरकारबाट प्राप्त नीतिगत तथा प्राविधिक सहयोगले गाउँ फर्किएर व्यवसाय गर्ने उनको विश्वासलाई बलियो बनाएको छ।

“मेरो जन्मथलोमा राम्रो प्राकृतिक तथा पारिस्थितिक श्रोत छ। त्यससँगै स्थानीय सरकारका सहयोगी नीति कार्यान्वयन भएपछि गाउँ फर्किएर व्यवसाय गर्ने मेरो आत्मविश्वास अझ बढेको छ र व्यवसायको आधार पनि बलियो बनेको छ,” उनले बताएका छन्।

हाल उनको पशुपालन व्यवसाय स्थिर रूपमा विस्तार भइरहेको छ।

स्थानीय बासिन्दालाई पनि जोड्ने योजना

आगामी चरणमा पशुपालनको आकार क्रमशः विस्तार गर्ने, पशुको जात सुधार गर्ने र उत्पादन क्षमता बढाउने उनको योजना छ।

उनले आफूले हासिल गरेको पशुपालन अनुभव र व्यावहारिक प्राविधिक ज्ञान आसपासका बासिन्दासँग साझा गर्ने उद्देश्य पनि राखेका छन्।

स्थानीय परिवारलाई विशेष पशुपालन व्यवसायमा सहभागी गराउँदै आय बढाउन र सामूहिक समृद्धितर्फ अघि बढाउन सहयोग गर्ने उनको योजना छ।

जन्मथलो फर्किएका युवाले स्थानीय प्राकृतिक श्रोत, सरकारी सहयोग, वैज्ञानिक पशुपालन र वातावरणमैत्री उत्पादन प्रणालीलाई जोडेर शुरु गरेको यो प्रयास ग्रामीण पुनरुत्थानको एउटा व्यवहारिक उदाहरण बनेको छ।

रोजगारीका लागि गाउँ छोड्ने प्रवृत्तिबीच स्थानीय सम्भावना पहिचान गरेर जन्मथलोमै व्यवसाय विकास गर्न सकिने र त्यसबाट समुदायको आयआर्जनमा समेत योगदान पुर्‍याउन सकिने सम्भावना जुङ्ग्येको प्रयासले देखाएको छ।