स्ट्रिमिङबाट हलसम्म ‘मिर्जापुर’को छलाङ : भारतीय चलचित्र उद्योगमा नयाँ व्यापार मोडलको संकेत

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

भारतको लोकप्रिय अपराध श्रृंखला ‘मिर्जापुर’ अब स्ट्रिमिङ प्लेटफर्मको सीमाबाट बाहिरिएर चलचित्र हलमा प्रवेश गरेको छ। सेप्टेम्बर ४ मा प्रदर्शनमा आएको ‘मिर्जापुर : द मुभी’ ले प्रारम्भिक चरणमै बलियो दर्शक चासो देखाउँदै डिजिटल माध्यममा स्थापित कथालाई ठूलो पर्दामा रूपान्तरण गर्ने भारतीय मनोरञ्जन उद्योगको नयाँ प्रयोगतर्फ ध्यान खिचेको छ।

चलचित्रले प्रदर्शनअघि नै अग्रिम टिकट बिक्रीबाट उल्लेख्य कारोबार गरेको थियो। दिल्ली, उत्तर प्रदेश र महाराष्ट्र प्रारम्भिक व्यापारका प्रमुख बजार बनेका छन्।

गुरमीत सिंह निर्देशित चलचित्रमा पंकज त्रिपाठी, अली फजल र दिव्येन्दुलगायत ‘मिर्जापुर’ श्रृंखलाबाट स्थापित कलाकार पुनः मुख्य भूमिकामा छन्। चलचित्र हिन्दी र तेलुगु भाषामा प्रदर्शनमा आएको छ। यसलाई अमेजन एमजीएम स्टुडियोजले प्रस्तुत गरेको हो भने एक्सेल इन्टरटेनमेन्टका रितेश सिधवानी र फरहान अख्तर निर्माणसँग जोडिएका छन्।

‘मिर्जापुर : द मुभी’ को व्यापारिक महत्व प्रारम्भिक कमाइमा मात्र सीमित छैन। यसको वास्तविक महत्व भारतमा स्ट्रिमिङबाट जन्मिएको लोकप्रिय कथाले दर्शकलाई फेरि पैसा तिरेर हलसम्म ल्याउन सक्छ कि सक्दैन भन्ने परीक्षणसँग जोडिएको छ।

पछिल्लो एक दशकमा भारतमा नेटफ्लिक्स, प्राइम भिडियो र अन्य डिजिटल माध्यमको विस्तारपछि चलचित्र र श्रृंखलाबीचको सीमारेखा तीव्र रूपमा बदलिएको छ। सामान्यतः हलमा सफल भएका चलचित्र पछि डिजिटल प्लेटफर्ममा पुग्ने गरेका थिए। ‘मिर्जापुर’ ले भने यसको ठीक विपरीत यात्रा गरेको छ। पहिला डिजिटल श्रृंखलाका रूपमा विशाल दर्शक समुदाय निर्माण गरेर त्यसपछि त्यही कथाजगतलाई हलमा लगिएको छ।

यो परिवर्तन भारतीय चलचित्र उद्योगका लागि रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण हुन सक्छ।

कुनै नयाँ चलचित्र प्रदर्शनमा ल्याउँदा निर्माताले पात्र, कथा र ब्रान्डबारे दर्शकलाई शुरुदेखि परिचित गराउन ठूलो प्रचार खर्च गर्नुपर्छ। स्थापित डिजिटल श्रृंखलाको अवस्थामा भने त्यो जोखिम कम हुन्छ। दर्शकले पात्रलाई पहिल्यै चिनेका हुन्छन्, उनीहरूको सम्बन्ध बुझिसकेका हुन्छन् र कथासँग भावनात्मक लगानी गरिसकेका हुन्छन्।

‘मिर्जापुर’ का कलीन भैया, गुड्डु पण्डित र मुन्ना त्रिपाठीजस्ता पात्र वर्षौँदेखि भारतीय लोकप्रिय संस्कृतिको हिस्सा बनिसकेका छन्। चलचित्रको प्रारम्भिक दर्शक चासोले यही पूर्वस्थापित आधारलाई हलको टिकट बिक्रीमा परिवर्तन गर्न सम्भव भएको संकेत दिएको छ।

तर यो मोडल पूर्ण रूपमा जोखिमरहित छैन।

घरमा लामो श्रृंखला हेर्ने दर्शक र चलचित्र हलमा टिकट किनेर सीमित समयमा कथा हेर्ने दर्शकको अपेक्षा फरक हुन्छ। श्रृंखलामा पात्र विकासका लागि धेरै घण्टा उपलब्ध हुन्छ। चलचित्रमा भने त्यही कथाजगतलाई दुईदेखि तीन घण्टाभित्र गति, द्वन्द्व र निष्कर्षसहित प्रस्तुत गर्नुपर्छ।

यसैले भविष्यमा सफल डिजिटल श्रृंखलालाई चलचित्र बनाउने निर्माताले केवल लोकप्रिय पात्रलाई ठूलो पर्दामा ल्याएर मात्र पुग्ने छैन। चलचित्र आफैँमा स्वतन्त्र र सशक्त सिनेमाई अनुभव बन्न आवश्यक हुनेछ।

यस प्रयोगको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भारतीय मनोरञ्जन उद्योगमा बौद्धिक सम्पत्तिको बढ्दो मूल्य हो। कुनै कथा अब एउटा चलचित्र वा एउटा श्रृंखलामा सीमित रहन आवश्यक छैन। सफल पात्र र कथाजगतलाई चलचित्र, डिजिटल श्रृंखला, सहायक कथा तथा अन्य मनोरञ्जन उत्पादनमा विस्तार गर्न सकिन्छ।

हलिउडले दशकौँदेखि सुपरहिरो तथा अन्य लोकप्रिय कथालाई फ्रान्चाइजका रूपमा विकास गर्दै आएको छ। भारतीय उद्योगमा पनि यस्तै संरचना बलियो हुँदै गए डिजिटल र परम्परागत चलचित्रबीचको प्रतिस्पर्धा क्रमशः सहकार्यमा बदलिन सक्छ।

यसको प्रभाव कलाकारको बजार मूल्यमा समेत पर्न सक्छ। ‘मिर्जापुर’ जस्तो श्रृंखलाबाट लोकप्रिय बनेका कलाकारले स्थापित पात्र र दर्शक आधारको बलमा ठूलो पर्दामा समेत बलियो प्रारम्भिक आकर्षण सिर्जना गर्न सक्ने अवस्था देखिएको छ। यसले भारतीय स्टार प्रणालीमा पनि क्रमिक परिवर्तन ल्याउन सक्छ।

प्रारम्भिक दर्शक चासोलाई दीर्घकालीन सफलताको प्रमाण मान्न भने हतार हुनेछ। आगामी दिनमा दर्शक प्रतिक्रिया, मुखैमुखको प्रचार र व्यापारिक स्थायित्वले चलचित्रको वास्तविक शक्ति निर्धारण गर्नेछ।

तर एउटा कुरा स्पष्ट देखिएको छ। भारतीय चलचित्र उद्योगमा हल र स्ट्रिमिङ अब दुई पृथक संसार मात्र रहेनन्।

‘मिर्जापुर : द मुभी’ ले दीर्घकालीन सफलता हासिल गरे भारतका अन्य लोकप्रिय डिजिटल श्रृंखला पनि ठूलो पर्दातर्फ जान सक्नेछन्। त्यस अवस्थामा भारतीय मनोरञ्जन उद्योगमा कथा कहाँ शुरु भयो भन्नेभन्दा त्यो कथा कति शक्तिशाली ब्रान्ड बन्न सक्यो भन्ने प्रश्न निर्णायक हुनेछ।