चीन–लाओस ‘पीस ट्रेन–२०२६’ मा कृत्रिम बुद्धिमत्ता आधारित चिकित्सा उद्धार प्रणालीको प्रयोग

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

चीन र लाओसबीच भियन्टियानमा जारी ‘पीस ट्रेन–२०२६’ संयुक्त मानवीय चिकित्सा उद्धार अभ्यासमा पहिलोपटक ठूलो कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडेललाई सम्पूर्ण उपचार प्रक्रियासँग गहिरो रूपमा एकीकृत गरिएको स्वदेशी घाइते व्यवस्थापन, कमान्ड तथा निर्णय सहयोग प्रणालीसहितको चिकित्सा रेल प्रयोग गरिएको छ।

चीनको राष्ट्रिय रक्षा मन्त्रालयका अनुसार अभ्यासको पूर्ण प्रक्रिया चरणमा खोज तथा उद्धार ड्रोनले विस्तृत क्षेत्रको निगरानी गर्ने, ट्र्याकयुक्त मानवरहित सवारीसाधनले घाइतेलाई उद्धार गर्ने, अस्थायी चिकित्सा शिविरमा तीव्र वर्गीकरण तथा प्रारम्भिक उपचार गर्ने र गम्भीर घाइतेलाई थप उपचारका लागि चिकित्सा रेलमा पठाउने अभ्यास गरिएको थियो। अभ्यासलाई वास्तविक विपदको अवस्थासँग मिल्दोजुल्दो वातावरणमा संयुक्त आपतकालीन प्रतिक्रिया परीक्षण गर्ने गरी सञ्चालन गरिएको थियो।

संयुक्त कमान्ड केन्द्रबाट ठूलो संख्यामा घाइते फेला परेको सूचना प्राप्त भएपछि चिनियाँ र लाओसी चिकित्सा टोलीलाई तत्काल घटनास्थलमा खोज तथा उद्धारका लागि परिचालन गरिएको थियो। अभ्यास टोलीका फु लेईले कमान्ड प्रणालीमार्फत विपद क्षेत्रबाट वास्तविक समयमा प्राप्त सूचना निगरानी गरेका थिए।

ड्रोन, रोबोटिक कुकुर र अन्य मानवरहित प्रणालीसहितको संयुक्त खोज तथा उद्धार टोली घटनास्थलमा पठाइएको थियो। टोलीका सदस्य तु लोङले मानवरहित उपकरणबाट प्राप्त सूचनाका आधारमा घाइतेको स्थान पहिचान गरेपछि चिनियाँ र लाओसी उद्धारकर्मीले प्रत्यक्ष उद्धार कारवाही अघि बढाएका थिए। अभ्यासका क्रममा २० जना घाइते पहिचान गरिएको र तीमध्ये एक जनाको अवस्था गम्भीर रहेको परिदृश्य तयार गरिएको थियो।

खोज तथा उद्धार टोली र चिकित्सा इकाइले मानवरहित ढुवानी सवारी, अस्थायी एम्बुलेन्स तथा घाइते ओसार्ने सवारीसाधन प्रयोग गरी संयुक्त रूपमा घाइतेको स्थानान्तरण गरेका थिए। चिकित्सा सेवा अधिकृत सु वेनसहितको टोलीले घाइतेको विवरण दर्ता, स्थानान्तरण फाराम परीक्षण र जीवन संकेत निगरानी गर्दै चोटको गम्भीरताका आधारमा तीव्र वर्गीकरण तथा थप उपचारको व्यवस्था गरेको थियो।

मैदानी चिकित्सा पालभित्र चिनियाँ र लाओसी स्वास्थ्यकर्मीले भग्नावशेषमुनि २६ घण्टासम्म पुरिएको परिकल्पना गरिएको एक गम्भीर घाइतेलाई संयुक्त रूपमा आपतकालीन उपचार गरेका थिए। प्रारम्भिक अवस्था स्थिर बनाइएका अन्य घाइतेलाई क्रमबद्ध रूपमा चिकित्सा रेलमा स्थानान्तरण गरिएको थियो।

यसपटक चिकित्सा रेलमा पहिलोपटक प्रयोग गरिएको स्वदेशी प्रणालीले ठूलो कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडेललाई घाइते ग्रहणदेखि उपचारसम्मको सम्पूर्ण प्रक्रियासँग जोडेको छ। यसले कमान्ड र समन्वय, घाइतेको प्राथमिकता निर्धारण तथा उपचार योजना तयार गर्न बुद्धिमत्तापूर्ण सुझाव दिने र घाइते भर्नादेखि उपचारसम्मको सूचना एकीकृत रूपमा व्यवस्थापन गर्ने बताइएको छ।

चिनियाँ सैन्य विश्लेषक तथा टेलिभिजन टिप्पणीकार सोङ चोङपिङका अनुसार ठूलो विपद तथा युद्धक्षेत्रमा हुने चिकित्सा उद्धारमा कृत्रिम बुद्धिमत्ताले प्रतिक्रिया गति र निर्णयको शुद्धता उल्लेखनीय रूपमा बढाउन सक्छ। उनका अनुसार घाइतेको स्थान, अवस्था र विपदको व्यापकता जस्ता जटिल तथ्याङ्क तत्काल प्रशोधन गरी लक्षित उद्धार योजना तयार गर्न सक्ने क्षमता मानवीय मूल्यांकनले मात्र प्राप्त गर्न कठिन हुन सक्छ।

उनले युद्धक्षेत्र र गैरयुद्ध आपतकालीन कारवाही दुवैमा गति निर्णायक हुने उल्लेख गर्दै सही परिस्थितिजन्य मूल्यांकनपछि मात्रै प्रभावकारी उद्धार योजना छिटो बनाउन सकिने बताए। कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालीले ठूलो मात्रामा जटिल सूचना प्रशोधन गरेर तत्काल निर्णय सहयोग उपलब्ध गराउन सक्ने भएकाले विपद राहत तथा मैदानी उद्धारमा यसको उपयोगिता बढ्दो रहेको उनको भनाइ छ।

‘पीस ट्रेन–२०२६’ संयुक्त चिकित्सा उद्धार अभ्यास सेप्टेम्बर ७ देखि भियन्टियानमा शुरु भएको हो। सन् २०१७ यता चीन र लाओसका सेनाबीच सञ्चालन हुँदै आएको यस श्रृंखलाको यो छैटौँ संस्करण हो।

अभ्यासमा विपदस्थल खोज तथा उद्धार, ठूलो संख्याका घाइतेको उपचार र मनोवैज्ञानिक सहायता प्रमुख विषयका रूपमा समेटिएका छन्। चिनियाँ अभ्यास निर्देशनालयका प्रमुख ह चेनका अनुसार यसको उद्देश्य सीमापार संयुक्त चिकित्सा उद्धारको सञ्चालन ढाँचा परीक्षण गर्नुका साथै दुई देशका सेनाबीच चिकित्सा सहायता समन्वय र आपतकालीन प्रतिक्रिया क्षमता थप सुदृढ गर्नु हो।