अमेरिकी फेडरल रिजर्भले ब्याजदर २५ आधारबिन्दुले बढायो, मुद्रास्फीति नियन्त्रणमा कडाइ

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

अमेरिकी फेडरल रिजर्भले लगातार उच्च मुद्रास्फीति नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले संघीय कोष दरको लक्ष्य २५ आधारबिन्दुले बढाएर ३.७५ देखि ४ प्रतिशतको दायरामा पुर्‍याएको छ। सन् २०२३ जुलाईपछि फेडले पहिलोपटक ब्याजदर बढाएको हो। सेप्टेम्बर १५ र १६ मा बसेको फेडरल ओपन मार्केट कमिटीको बैठकले सर्वसम्मत रूपमा ब्याजदर वृद्धिको निर्णय गरेको हो।

समितिले अमेरिकी आर्थिक गतिविधि ठोस गतिमा विस्तार भइरहेको, घरेलु खर्च लचिलो रहेको, उत्पादकत्व वृद्धि बलियो देखिएको र पूँजीगत लगानी मजबुत रहेको जनाएको छ। रोजगारी वृद्धिले श्रमशक्तिको विस्तारलाई पछ्याइरहेको र बेरोजगारी दरमा ठूलो परिवर्तन नआएको समितिको निष्कर्ष छ। यद्यपि भूराजनीतिक घटनाक्रमका कारण आर्थिक अनिश्चितता उच्च नै रहेको उल्लेख गरिएको छ।

फेडले मूल्य स्थिरता र अधिकतम रोजगारी कायम गर्ने आफ्नो दोहोरो जिम्मेवारीअनुसार ब्याजदर बढाइएको जनाएको छ। मुद्रास्फीति अझै उच्च रहेकाले यस कदमले यसलाई समयमै २ प्रतिशतको लक्ष्यतर्फ फर्काउन सहयोग गर्ने फेडको विश्वास छ। समितिका सबै १२ सदस्यले ब्याजदर वृद्धिको पक्षमा मतदान गरेका छन्।

बैठकसँगै फेडका बोर्ड सदस्य तथा क्षेत्रीय फेडरल रिजर्भ बैंकका अध्यक्षहरूले सन् २०२६ देखि २०२९ सम्मको आर्थिक वृद्धि, बेरोजगारी र मुद्रास्फीतिसम्बन्धी नयाँ प्रक्षेपण पनि सार्वजनिक गरेका छन्। सन् २०२६ का लागि अमेरिकी कुल गार्हस्थ उत्पादन वृद्धिको मध्य प्रक्षेपण २.३ प्रतिशत राखिएको छ, जुन जुन महिनाको २.२ प्रतिशतको अनुमानभन्दा केही माथि हो। बेरोजगारी दर भने ४.१ प्रतिशत रहने अनुमान गरिएको छ, जुन यसअघि अनुमान गरिएको ४.३ प्रतिशतभन्दा कम हो।

सन् २०२७ का लागि आर्थिक वृद्धिको अनुमान पनि २.३ प्रतिशतबाट बढाएर २.४ प्रतिशत पुर्‍याइएको छ। सो वर्ष बेरोजगारी दर ४.१ प्रतिशत रहने अपेक्षा गरिएको छ। व्यक्तिगत उपभोग खर्च मूल्य सूचकांकका आधारमा सन् २०२६ को मुद्रास्फीति ३.७ प्रतिशत रहने प्रक्षेपण गरिएको छ, जुन जुन महिनाको ३.६ प्रतिशत अनुमानभन्दा माथि हो। सन् २०२७ का लागि मुद्रास्फीति अनुमान २.३ प्रतिशतमै कायम गरिएको छ।

फेड अध्यक्ष केभिन वार्शले बैठकपछि आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा मुद्रास्फीति धेरै उच्च रहेको र लामो समयदेखि त्यही अवस्थामा कायम रहेको बताएका छन्। उनले मुद्रास्फीतिसम्बन्धी जनअपेक्षा नियन्त्रणबाहिर जान सक्ने जोखिम उल्लेख गर्दै सर्वसम्मत निर्णयले मूल्य स्थिरता पुनःस्थापित गर्ने फेडको दृढता देखाएको बताए।

वार्शले अमेरिकी अर्थतन्त्र बलियो र लचिलो रहेकाले एक चौथाइ प्रतिशत बिन्दुको ब्याजदर वृद्धि धान्न सक्ने अवस्था रहेको बताए। तर उनले आगामी महिनामा लगातार आक्रामक ब्याजदर वृद्धि गरिने संकेत भने दिएनन्। भविष्यको ब्याजदर मार्गबारे पूर्वघोषणा नगर्ने नीति अपनाइने उनको भनाइ थियो।

कृत्रिम बुद्धिमत्ताले अमेरिकी अर्थतन्त्रमा पार्न सक्ने प्रभाव अध्ययन गर्न फेडले विशेष कार्यदल गठन गरेको पनि वार्शले जानकारी दिए। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ब्याजदर घटाउन फेडमाथि सार्वजनिक दबाब दिँदै आएको विषयमा प्रतिक्रिया दिँदै उनले फेडको स्वतन्त्रता “दुईतर्फी सडक” भएको र केन्द्रीय बैंक आफ्नै संवैधानिक तथा नीतिगत भूमिकाभित्र रहने बताए।

सेप्टेम्बरको शुरुमा ट्रम्पले फेडले ब्याजदर नघटाए अमेरिकासँग व्यापार अधिशेष रहेका देशसँग व्यापार पूर्ण रूपमा रोक्न सक्ने चेतावनी दिएका थिए। त्यसपछि फेडको संस्थागत स्वतन्त्रताबारे पुनः बहस तीव्र भएको थियो।

ब्याजदर वृद्धिको निर्णयपछि अमेरिकी शेयर बजारका प्रमुख सूचकांक ओरालो लागेका छन्। १० वर्षे ट्रेजरी बन्डको प्रतिफल दुई आधारबिन्दुले बढेर ५.०१२ प्रतिशत पुगेको छ भने ३० वर्षे बन्डको प्रतिफल ०.५ आधारबिन्दुले घटेर ५.३५७ प्रतिशतमा आएको छ। अमेरिकी डलर सूचकांक ०.६ प्रतिशतले बढेर १००.३ पुगेको छ।

बजार विश्लेषकहरूले १२ सदस्यीय समितिको सर्वसम्मत निर्णयलाई अपेक्षाकृत कडा मौद्रिक संकेतका रूपमा लिएका छन्। उनीहरूको आकलनमा मुद्रास्फीति उच्च रहिरहे सन् २०२६ को अन्त्यअघि कम्तीमा अर्को एकपटक ब्याजदर बढ्न सक्ने सम्भावना खुला रहेको छ। फेडका अधिकारीहरूको पछिल्लो प्रक्षेपणले वर्षको अन्त्यसम्म नीतिगत ब्याजदर ४ देखि ४.२५ प्रतिशतको दायरामा पुग्न सक्ने संकेत गरेको छ।

गोल्डम्यान स्याक्स, जेपी मोर्गन चेज र मोर्गन स्ट्यान्ली लगायतका प्रमुख वित्तीय संस्थाले पनि फेडको निर्णयपछि थप मौद्रिक कडाइ सम्भव रहेको अनुमान गरेका छन्। ग्लोबल इलेक्ट्रोनिक्स एसोसिएसनका प्रमुख अर्थशास्त्री शान डुब्राभाकले ब्याजदर वृद्धिलाई नीतिगत दिशामा आएको महत्वपूर्ण परिवर्तनका रूपमा व्याख्या गर्दै यसले मुद्रास्फीतिविरुद्ध फेडको विश्वसनीयता बलियो बनाउने बताएका छन्।

तर केही अर्थशास्त्रीहरूले ब्याजदर वृद्धिको आवश्यकता माथि प्रश्न उठाएका छन्। उनीहरूको तर्कमा पछिल्लो मूल्यवृद्धिको ठूलो हिस्सा अत्यधिक घरेलु मागभन्दा अस्थायी आपूर्ति अवरोध र भूराजनीतिक दबाबसँग जोडिएको छ। यस्तो अवस्थामा थप ब्याजदर वृद्धिले आर्थिक गतिविधि अनावश्यक रूपमा सुस्त बनाउन सक्ने जोखिम रहने उनीहरूको धारणा छ।

फेडका सन् २०२६ समाप्त हुनुअघि अझै दुईवटा बैठक बाँकी छन्। आगामी निर्णय मुद्रास्फीति, रोजगारी, आर्थिक वृद्धि र वित्तीय बजारको अवस्थामाथि निर्भर रहनेछ। पछिल्लो निर्णयले भने अमेरिकी मौद्रिक नीतिको दिशा फेरि मूल्य स्थिरतालाई प्राथमिकता दिने कडा अवस्थातर्फ मोडिएको स्पष्ट संकेत दिएको छ।