खाद्य सुरक्षा सुदृढ बनाउन चीनको नयाँ योजना, सन् २०३० सम्म अन्न उत्पादन क्षमता ७२ करोड ५० लाख टन पुर्याउने लक्ष्य
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
चीनले सन् २०२६ देखि २०३० सम्मको पन्ध्रौँ पञ्चवर्षीय योजना अवधिमा खाद्य सुरक्षा सुदृढ बनाउन अन्न उत्पादनदेखि खरिद, भण्डारण, प्रशोधन र बिक्रीसम्मको सम्पूर्ण प्रणालीलाई आधुनिक बनाउने भएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा हुने उतारचढाव र आन्तरिक मागलाई ध्यानमा राख्दै चीनले अन्नको स्थिर आपूर्ति, रणनीतिक भण्डार र खाद्य उद्योगको गुणस्तर सुधारलाई प्राथमिकता दिएको हो।
चीनको राष्ट्रिय खाद्य तथा रणनीतिक भण्डार प्रशासनका प्रमुख लिउ हुआनसिनले सोमबार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा अन्न खरिद तथा बिक्रीलाई सहज बनाउने, बजार स्थिरता कायम राख्ने, भण्डारण क्षमता विस्तार गर्ने र खाद्य उद्योगको आपूर्ति श्रृंखलालाई थप सबल बनाउने जानकारी दिए। उनका अनुसार पन्ध्रौँ पञ्चवर्षीय योजना अवधिमा चीनको अन्न उद्योगको वार्षिक औद्योगिक उत्पादन मूल्य ४५ खर्ब युआन अर्थात करिब ६ खर्ब ६६ अर्ब ८० करोड अमेरिकी डलर नाघ्ने अपेक्षा गरिएको छ।
नयाँ योजनाअन्तर्गत अन्न व्यापारमा थप व्यवसायलाई सहभागी गराउने, आवश्यकताअनुसार सरकारी नीतिमा आधारित खरिद तथा भण्डारण सञ्चालन गर्ने र उत्पादन क्षेत्र तथा उपभोग केन्द्रबीचको सम्बन्ध सुदृढ बनाउने व्यवस्था अघि सारिएको छ। बजार नियमन र आपत्कालीन आपूर्तिका लागि अन्न भण्डारको संरचना तथा भौगोलिक वितरण सुधार गर्ने र पुराना गोदामलाई स्तरोन्नति गर्ने योजना पनि छ।
चीनले प्रमुख अन्न उत्पादक जिल्लामा प्रशोधन क्षमता विस्तार गर्ने, बाली भित्र्याएपछिको ढुवानी तथा भण्डारणमा हुने नोक्सानी घटाउने र खाद्य उद्योगलाई नवप्रवर्तनमा आधारित विकासतर्फ लैजाने लक्ष्य राखेको छ। उपभोक्ताको गुणस्तरीय, पोषणयुक्त र स्वस्थकर खाद्यवस्तुप्रतिको बढ्दो माग सम्बोधन गर्न उत्पादन परिमाणसँगै प्रशोधन र वितरण प्रणालीमा सुधार गर्ने नीति लिइएको हो।
चीनले गत साता सार्वजनिक गरेको पन्ध्रौँ पञ्चवर्षीय बाली उत्पादन विकास योजनामा अन्नमा आधारभूत आत्मनिर्भरता कायम राख्ने र मुख्य खाद्यान्नको आपूर्ति सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने विषय समेटिएको छ। यससँग सम्बन्धित कृषि तथा ग्रामीण आधुनिकीकरण योजनाले सन् २०३० सम्म देशको समग्र अन्न उत्पादन क्षमता ७२ करोड ५० लाख टन पुर्याउने लक्ष्य निर्धारण गरेको छ।
उक्त लक्ष्य प्राप्त गर्न उन्नत बालीका जात विकास तथा विस्तार, बुद्धिमान कृषि उपकरणको प्रयोग, पानीको बचत र मल तथा कीटनाशकको आवश्यकताअनुसार सटीक प्रयोगलाई प्राथमिकता दिइनेछ। उत्पादन बढाउने प्रयाससँगै स्रोतसाधनको दक्ष उपयोग र बालीपछिको नोक्सानी न्यूनीकरणलाई पनि योजनाको महत्त्वपूर्ण पक्ष बनाइएको छ।
चीनको अन्न उत्पादन सन् २०१५ यता वार्षिक ६५ करोड टनभन्दा माथि कायम रहेको छ। सन् २०२४ मा पहिलो पटक ७० करोड टन नाघेको उत्पादन सन् २०२५ मा ७१ करोड ५० लाख टन पुगेको थियो। प्रतिव्यक्ति अन्न उपलब्धता ५०० किलोग्रामभन्दा बढी रहेको र यो विश्व औसतभन्दा उच्च भएको लिउले बताए।
उनका अनुसार चीनको अन्न भण्डार र उपभोगबीचको अनुपात अन्तर्राष्ट्रिय खाद्य सुरक्षा सन्दर्भमा प्रयोग हुने १७ देखि १८ प्रतिशतको सीमाभन्दा निकै माथि छ। बजारमा असामान्य उतारचढाव आएमा रणनीतिक भण्डार परिचालन गरेर आपूर्ति र माग सन्तुलनमा राख्न सकिने उनले जानकारी दिए।
चीनमा हाल अन्न तथा खानेतेल प्रशोधन, खाद्यवस्तु उत्पादन, पशुआहार र अन्य सम्बन्धित उद्योगमा करिब २४ हजार प्रशोधन उद्यम सञ्चालनमा छन्। पिठो, चामल र खानेतेलको प्रशोधन क्षमता आन्तरिक माग पूरा गर्न पर्याप्त रहेको प्रशासनले जनाएको छ।
चीनको अन्न उद्योगको कुल औद्योगिक उत्पादन मूल्य तेह्रौँ पञ्चवर्षीय योजना अवधिको अन्त्यमा ३० खर्ब युआन रहेकोमा चौधौँ पञ्चवर्षीय योजना अवधिको अन्त्यसम्म ४० खर्ब युआन नाघेको थियो। आगामी पाँच वर्षको योजनाले उत्पादन वृद्धिलाई मात्र नभई भण्डारण, प्रशोधन, बजार व्यवस्थापन र आपत्कालीन आपूर्ति क्षमतालाई एउटै खाद्य सुरक्षा प्रणालीका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
