संयुक्त राष्ट्रसंघ महासभाको उच्चस्तरीय बैठक शुरु हुँदै, विश्व नेताहरू न्युयोर्कमा भेला

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

संयुक्त राष्ट्रसंघको ८१औँ महासभाको उच्चस्तरीय बैठकका लागि विश्वका राष्ट्रप्रमुख, सरकार प्रमुख र कूटनीतिक प्रतिनिधिहरू न्युयोर्कमा भेला भइरहेका छन्। सेप्टेम्बर २२ देखि शुरु हुने महासभाको आमबहसमा युद्ध र क्षेत्रीय तनाव, जलवायु परिवर्तन, विश्व अर्थतन्त्र, कृत्रिम बुद्धिमत्ताको नियमन तथा संयुक्त राष्ट्रसंघको संस्थागत सुधार प्रमुख छलफलका विषय बन्ने भएका छन्।

महासभाको ८१औँ अधिवेशन सेप्टेम्बर ८ मै औपचारिक रूपमा शुरु भइसकेको छ। राष्ट्रप्रमुख तथा सरकार प्रमुखहरूले सम्बोधन गर्ने आमबहस भने सेप्टेम्बर २२ देखि २६ र सेप्टेम्बर २८ सम्म सञ्चालन हुने संयुक्त राष्ट्रसंघको कार्यतालिका छ। यस वर्षको आमबहसको विषयवस्तु ‘विश्वास पुनर्स्थापना, परिवर्तनको व्यवस्थापन : सबैका लागि परिणाम दिने संयुक्त राष्ट्रसंघ’ रहेको छ।

विश्वका विभिन्न क्षेत्रमा जारी सशस्त्र द्वन्द्व र त्यसबाट उत्पन्न मानवीय संकटका कारण महासभाको यस वर्षको बैठक विशेष महत्त्वका साथ हेरिएको छ। युक्रेन, पश्चिम एसिया, सुडान र अन्य द्वन्द्व प्रभावित क्षेत्रको सुरक्षा अवस्था, नागरिक संरक्षण तथा मानवीय सहायता सम्बन्धी विषयमा सदस्य राष्ट्रहरूले आफ्ना धारणा प्रस्तुत गर्ने तयारी गरेका छन्। द्वन्द्व समाधानमा सुरक्षा परिषदको भूमिका र निर्णय प्रक्रियामा देखिएका अवरोध पनि बहसका विषय हुन्।

संयुक्त राष्ट्रसंघको आर्थिक अवस्था र संस्थागत प्रभावकारिताबारे समेत छलफल हुने भएको छ। संगठनको वित्तीय दबाब, बहुपक्षीय सहकार्यमा देखिएका मतभेद र सुरक्षा परिषदको सुधारसम्बन्धी प्रस्तावले महासभाको औपचारिक तथा अनौपचारिक कूटनीतिक भेटघाटमा स्थान पाउने अपेक्षा गरिएको छ। महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसको उत्तराधिकारी चयनसम्बन्धी प्रक्रिया पनि यस वर्षको कूटनीतिक चासोमध्ये एक हो।

जलवायु परिवर्तन र विकासशील राष्ट्रको आर्थिक आवश्यकता अर्को प्रमुख कार्यसूची हो। सेप्टेम्बर २३ मा जलवायु कार्य तथा न्यायोचित ऊर्जा रूपान्तरणसम्बन्धी उच्चस्तरीय बैठक आयोजना हुँदै छ। त्यसमा नवीकरणीय ऊर्जातर्फको संक्रमण, विकासशील मुलुकका लागि सहुलियतपूर्ण वित्तीय स्रोत, जलवायु अनुकूलन र विपद सामना गर्ने क्षमता विस्तारबारे छलफल हुने कार्यक्रम छ।

सेप्टेम्बर २४ मा समुद्री सतह वृद्धिबाट उत्पन्न अस्तित्वगत जोखिमसम्बन्धी उच्चस्तरीय बैठक राखिएको छ। सेप्टेम्बर २५ मा महामारी रोकथाम, पूर्वतयारी र प्रतिकार्यसम्बन्धी बैठक हुनेछ। विकासको अधिकारसम्बन्धी घोषणाको ४०औँ वार्षिकोत्सवका अवसरमा सेप्टेम्बर २३ मा विशेष कार्यक्रम तथा सेप्टेम्बर २९ मा आणविक हतियार पूर्ण उन्मूलनसम्बन्धी उच्चस्तरीय बैठक पनि तय गरिएको छ।

कृत्रिम बुद्धिमत्ताको तीव्र विस्तारले सिर्जना गरेका आर्थिक, सामाजिक र सुरक्षा चुनौती पनि यस वर्षको छलफलमा जोडिएका छन्। प्रविधिको उपयोगबाट हुने विकासका अवसरसँगै यसको नियमन, असमान पहुँच र सम्भावित दुरुपयोगबारे सदस्य राष्ट्रहरूबीच छलफल हुने तयारी छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलगायत विश्व नेताहरू महासभामा सहभागी हुन न्युयोर्क पुगेका वा पुग्ने क्रममा छन्। फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोंले ट्रम्पसँग युक्रेन र रुसबीच ऊर्जा पूर्वाधारमाथिका आक्रमण रोक्ने सम्भावनाबारे छलफल गरेको बताएका छन्। म्याक्रोंले महासभाका क्रममा युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीसँग पनि यस विषयमा कुरा गर्ने जनाएका छन्।

नेपालका प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह पनि ८१औँ महासभामा सहभागी हुन सेप्टेम्बर २२ मा अमेरिका प्रस्थान गर्ने कार्यक्रम छ। उनको भ्रमणका क्रममा नेपालले जलवायु न्याय, हिमाली क्षेत्रको संवेदनशीलता र हालैको बाढीबाट उत्पन्न क्षतिका विषयलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा उठाउने तयारी गरेको नेपाली सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्। नेपालको तर्फबाट हुने सम्बोधन तथा द्विपक्षीय भेटघाटको विस्तृत परिणाम भने कार्यक्रम सम्पन्न भएपछि स्पष्ट हुनेछ।

यस वर्षको महासभा औपचारिक सम्बोधनमा मात्र सीमित रहने छैन। न्युयोर्कमा हुने द्विपक्षीय र बहुपक्षीय भेटघाटमा द्वन्द्व न्यूनीकरण, ऊर्जा सुरक्षा, व्यापार, विकास वित्त र जलवायु सहयोगसम्बन्धी विषयमा कूटनीतिक संवाद हुने अपेक्षा गरिएको छ। विश्वका प्रमुख शक्ति र विकासशील मुलुकहरू एउटै मञ्चमा उपस्थित हुने भएकाले आगामी दिनका सम्बोधन, भेटवार्ता र घोषणाहरू अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक चासोको केन्द्रमा रहनेछन्।