त्रिपुरेश्वर घटनापछि संसदमा ट्राफिक प्रणालीमाथि प्रश्न, सुधार र छानबिनको माग

ड्रागन मिडिया सम्वाददाता

त्रिपुरेश्वरमा सार्वजनिक बसका चालक अर्जुन दोङ तामाङले बसभित्र आफैंलाई आगो लगाएको घटनापछि नेपालको ट्राफिक व्यवस्थापन, सडकमा हुने कारवाही, चालकको कार्यअवस्था र प्रशासनिक जवाफदेहिताको विषय प्रतिनिधि सभामा उठेको छ। उपचारका क्रममा तामाङको मृत्यु भएपछि सांसदहरूले घटनाको निष्पक्ष छानबिनसँगै यातायात व्यवस्थापन प्रणालीमा सुधारको माग गरेका छन्।

प्रतिनिधि सभाको मंगलबारको बैठकमा सांसदहरूले घटनालाई एउटा चालक र ट्राफिक प्रहरीबीचको विवादमा मात्र सीमित नगरी सार्वजनिक यातायात क्षेत्रमा कार्यरत श्रमिकले सामना गर्ने दबाब, ट्राफिक कारवाहीको प्रक्रिया र सडक व्यवस्थापनमा प्रविधिको प्रयोगसँग जोडेर हेर्नुपर्ने बताएका छन्। उनीहरूले ट्राफिक कारवाही पारदर्शी बनाउन शरीरमा लगाइने क्यामरा प्रयोग गर्न, प्रमाणमा आधारित कारवाही सुनिश्चित गर्न तथा चालकको मानसिक स्वास्थ्य, कार्यघण्टा र पेशागत सुरक्षालाई यातायात नीतिको हिस्सा बनाउन माग गरेका छन्।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीकी सांसद आशिका तामाङले सडकमा सवारीचालक अनुमतिपत्र र बिलबुक नियन्त्रणमा लिएर कारवाही गर्ने अभ्यासमा सुधार आवश्यक रहेको बताउँदै ट्राफिक प्रहरीलाई शरीरमा लगाइने क्यामरा अनिवार्य गर्न माग गरिन्। फोटो तथा भिडियो प्रमाणका आधारमा कारवाही गर्ने प्रणाली विकास भए प्रहरी र सडक प्रयोगकर्ताबीच हुने विवाद घटाउन तथा कारवाहीलाई थप पारदर्शी बनाउन सकिने उनको भनाइ थियो।

नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीकी सांसद बलावती शर्माले घटनाप्रति दुःख व्यक्त गर्दै मृतकका परिवारलाई उचित क्षतिपूर्ति र घटनाको छानबिनको माग गरिन्। मृतकले अर्काको नाममा जारी सवारीचालक अनुमतिपत्र प्रयोग गरेको विषय अनुसन्धानको पृथक पाटो भए पनि एउटा २५ वर्षीय चालकले यस्तो कदम चाल्नुपर्ने परिस्थिति कसरी उत्पन्न भयो भन्ने प्रश्नको जवाफ राज्यले खोज्नुपर्ने उनले बताइन्।

श्रम संस्कृति पार्टीका प्रमुख सचेतक आर्यन राईले घटनालाई युवापुस्तामा बढिरहेको निराशा र असुरक्षासँग जोड्दै राज्यका संरचनाले नागरिकको विश्वास कायम राख्नुपर्ने बताए। रास्वपा सांसद आशिष गजुरेलले सडक सुरक्षा केवल जरिवाना र कारवाहीमा सीमित हुन नहुने उल्लेख गर्दै चालकको मानसिक अवस्था, जनचेतना, प्रविधिमा आधारित निगरानी र वैज्ञानिक यातायात व्यवस्थापनलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने धारणा राखे।

यसैबीच, प्रहरी अनुसन्धानले घटनाको अर्को पक्षसमेत अगाडि ल्याएको छ। काठमाडौं प्रहरीका अनुसार मृतक मकवानपुरको इन्द्रसरोवर गाउँपालिका सिस्नेरीका अर्जुन दोङ तामाङ हुन् र त्रिपुरेश्वर घटनाका बेला उनीसँग अर्का व्यक्तिको नाममा जारी भएको सवारीचालक अनुमतिपत्र भेटिएको थियो। प्रहरीले उनले विगतमा पनि अन्य व्यक्तिको नाममा जारी अनुमतिपत्र प्रयोग गरेको र यससँग सम्बन्धित विषयमा थप अनुसन्धान भइरहेको जनाएको छ। त्यसैले घटनाको कारण र त्यसअघि भएका घटनाक्रमबारे अन्तिम निष्कर्ष विस्तृत अनुसन्धानपछि मात्र स्पष्ट हुनेछ।

सांसदहरूले सवारी तथा यातायातसम्बन्धी विद्यमान कानुनी व्यवस्था पनि पुनरावलोकन गर्नुपर्ने आवाज उठाएका छन्। प्रचलित सवारी तथा यातायात व्यवस्था ऐन, २०४९ को दफा १७१ ले अधिकारप्राप्त अधिकारी, प्रहरी वा यातायात निरीक्षकले गरेको निर्णय वा सजायको आदेशविरुद्ध यातायात व्यवस्था विभागसमक्ष पुनरावेदन गर्न सकिने व्यवस्था गरेको छ। विभागको निर्णयविरुद्ध उच्च अदालतमा समेत पुनरावेदन गर्न सकिने कानुनी व्यवस्था छ। यस सन्दर्भमा संसदमा उठेको बहसले जरिवानाको अधिकार मात्र नभई कारवाहीको प्रक्रिया, प्रमाण, पारदर्शिता र प्रभावकारी गुनासो सुनुवाइ प्रणालीबारे व्यापक पुनरावलोकनको आवश्यकता औंल्याएको छ।

त्रिपुरेश्वर घटनाले एउटा व्यक्तिको मृत्युको अनुसन्धानसँगै नेपालको सडक प्रशासन कति पारदर्शी, प्रविधिमैत्री र मानवीय हुनुपर्छ भन्ने प्रश्नलाई पनि राष्ट्रिय बहसमा ल्याएको छ। घटनाको वास्तविक परिस्थितिबारे निष्पक्ष अनुसन्धान र त्यसका आधारमा आवश्यक संस्थागत सुधार गर्नु नै चालक, प्रहरी र सर्वसाधारण सबैको अधिकार तथा सुरक्षालाई सन्तुलित गर्ने आधार बन्ने देखिन्छ।