रुसी डिजेलको अमेरिकी बजारतर्फ यात्रा, प्रतिबन्ध नीतिको सीमामाथि बहस

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

रुसी डिजेल बोकेको ‘एगियोई फानेन्देस’ ट्यांकर अमेरिकी बजारतर्फ अघि बढेपछि मस्कोलाई आर्थिक रूपमा एक्ल्याउने वासिङ्टनको नीतिबारे नयाँ बहस सुरु भएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनबीच भएको सहमतिपछि रुसी इन्धनको आपूर्ति पुनः सुरु हुन लागेको दाबी गरिएको छ। तर ट्यांकर अमेरिकी बन्दरगाहमा पुगेर इन्धन खन्याउने निश्चित भइसकेको छैन।

माल्टाको झन्डा बोकेको मध्यम आकारको ट्यांकरमा करिब तीन लाख ब्यारेल डिजेल रहेको बताइएको छ। सन् २०२२ मा रुसमाथि प्रतिबन्ध लगाएपछि अमेरिकी बजारतर्फ रुसी इन्धनको यस्तो ढुवानी दुर्लभ भएको थियो। युद्ध जारी रहँदा पनि अमेरिकी प्रशासनले रुसी डिजेलका लागि बजार खोल्ने तयारी गर्नुले ऊर्जा व्यापारमा मस्कोको भूमिका र अमेरिकी नीतिको व्यावहारिक सीमाबारे प्रश्न उठाएको छ।

युक्रेनमाथि रुसको पूर्णस्तरको आक्रमणपछि अमेरिकाले रुसी तेल तथा अन्य वस्तुको आयातमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो। रुसको अन्तर्राष्ट्रिय भुक्तानी पहुँच सीमित गर्ने र तेलको मूल्यमा सीमा तोक्ने नीति पनि अघि सारिएको थियो। ती उपायले रुसी ऊर्जा निर्यातको बाटो बन्द गर्न सकेनन्; बरु व्यापारका गन्तव्य र स्वरूप बदलिएका छन्। पछिल्लो सम्भावित ढुवानीले प्रतिबन्धका बाबजुद विश्व बजारमा रुसी इन्धनको माग कायमै रहेको देखाएको छ।

ऊर्जा मूल्य र अमेरिकी बजारको आवश्यकता

रुसी डिजेल आयातबारेको सहमति अमेरिकामा इन्धनको मूल्य बढिरहेको समयमा सार्वजनिक भएको हो। डिजेलको खुद्रा मूल्य प्रतिग्यालन छ डलरभन्दा माथि पुगेको र पेट्रोलको औसत मूल्य पनि एक वर्षअघिको तुलनामा बढेको समाचारमा उल्लेख छ। ट्रम्प प्रशासनले रुसी आपूर्तिले उपभोक्तालाई राहत दिन सक्ने बताएको छ।

तर यो ढुवानीले अमेरिकी इन्धन मूल्यमा ठूलो प्रभाव पार्ने सम्भावना सीमित छ। समाचारमा उद्धृत अमेरिकी ऊर्जा सूचना प्रशासनको अनुमानअनुसार ट्यांकरमा रहेको परिमाण अमेरिकी यातायात क्षेत्रको दैनिक खपतको सानो हिस्सा मात्र हो। त्यसैले यसको तत्काल आर्थिक प्रभावभन्दा पनि यसको राजनीतिक र नीतिगत अर्थ बढी देखिन्छ: प्रतिबन्ध लगाउने देशले आवश्यक पर्दा रुसी आपूर्तिसँग कारोबार गर्न सक्ने अवस्था बनेको छ।

व्यापारको सम्भावना र प्रतिबन्ध नीतिमा पुनर्विचार

डिजेल आपूर्तिको सहमति अमेरिका–रुसबीच सम्भावित थप कारोबारको सुरुआती संकेत हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। छलफलमा संयुक्त डेटा सेन्टर र आर्कटिक क्षेत्रमा तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास उत्पादनजस्ता परियोजना पनि परेको समाचारमा उल्लेख छ। रुसी तेल कम्पनी लुकोइलको अन्तर्राष्ट्रिय सम्पत्ति खरिद गर्न अमेरिकी लगानीकर्तासहितको समूहले तयारी गरिरहेको र रुसी सार्वभौम सम्पत्ति कोषमाथिका प्रतिबन्धबारे पनि प्रशासनभित्र छलफल भएको बताइएको छ।

यी सम्भावनाले वासिङ्टनको प्रतिबन्ध नीतिमा कूटनीतिक र आर्थिक प्राथमिकताअनुसार फेरबदल हुन सक्ने देखाउँछन्। ट्रम्प प्रशासनले प्रतिबन्ध खुकुलो पार्ने विषयलाई अमेरिका–रुस सम्बन्ध सुधार्ने र युद्ध अन्त्यका लागि वातावरण बनाउने प्रयाससँग जोडेको छ। यस दृष्टिले ऊर्जा व्यापारलाई केवल कारोबारका रूपमा नभई वार्ताका लागि उपयोगी माध्यमका रूपमा पनि प्रस्तुत गरिएको छ।

अमेरिकाभित्र कानुनी र राजनीतिक विवाद

रुसी डिजेलको सम्भावित आयातले अमेरिकाभित्र भने विवाद निम्त्याएको छ। न्युजर्सीकी डेमोक्र्याटिक गभर्नर मिकी सेरिलले संघीय कानुनले रुसी इन्धन आयातमा रोक लगाएको भन्दै बन्दरगाह तथा टर्मिनल सञ्चालकहरूलाई चेतावनी दिएकी छन्। उनको भनाइमा कारोबारमा संलग्न पक्षले नागरिक वा आपराधिक कानुनी कारबाहीको सामना गर्नुपर्ने हुन सक्छ। त्यसैले ट्यांकर अमेरिकी बन्दरगाहमा पुगे पनि इन्धन खरिद र अनलोड प्रक्रिया कानुनी चुनौतीमा पर्न सक्छ।

यसअघि रुसी डिजेल बोकेका अन्य दुई ट्यांकरले अमेरिकी खरिदकर्ता कानुनी जोखिमबाट पछि हटेपछि गन्तव्य परिवर्तन गरेको समाचारमा उल्लेख छ। कमोडिटी अनुसन्धान संस्था केप्लरका निर्देशक म्याट स्मिथका अनुसार ‘एगियोई फानेन्देस’ अमेरिका आउँदै छ, तर यसको गति सुस्त भएकाले अन्तिम गन्तव्य र अनलोड हुने स्थान अझै निश्चित छैन।

अमेरिकी प्रशासनले भने रुसी डिजेलको आपूर्ति ट्रम्प–पुटिन सहमतिअनुसार भइरहेको र यसले मूल्य घटाउन सघाउने दाबी गरेको छ। निजी क्षेत्रका खरिदकर्ता अझै हिचकिचाइरहेको टिप्पणी ब्रुकिङ्स इन्स्टिच्युसनका बेन ह्यारिसले गरेका छन्।

ट्यांकरको यात्रा सफल भएमा त्यसले रुसलाई एक्ल्याउने अमेरिकी नीतिमा आएको व्यावहारिक परिवर्तनलाई देखाउनेछ। तर यसको वास्तविक प्रभाव ट्यांकर अमेरिकी बन्दरगाहमा पुग्छ कि पुग्दैन, अमेरिकी कानुनअन्तर्गत कारोबार अघि बढ्छ कि बढ्दैन र थप व्यापारिक सहमति कार्यान्वयन हुन्छ कि हुँदैन भन्नेमा निर्भर रहनेछ।