कम्बोडिया-थाइल्याण्ड सीमामा तनाव कम गर्न रचनात्मक भूमिका खेल्न चीन तयार छ
कम्बोडिया-थाइल्याण्ड सीमामा हालै भएको द्वन्द्व, जसको परिणामस्वरूप हताहत भएको छ, गहिरो पीडादायी र चिन्ताजनक छ। यो मुद्दाको मूल पश्चिमी औपनिवेशिक शक्तिहरूले छोडेको विरासतमा निहित छ, र अब यसलाई शान्त र सावधानीपूर्वक सम्हाल्न आवश्यक छ, चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीले शुक्रबार बेइजिङमा दक्षिणपूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूको संघ (आसियान) का महासचिव काओ किम होर्नसँगको भेटमा भने।
चीनले आसियान अध्यक्षको सक्रिय मध्यस्थता प्रयासको कदर र समर्थन गर्दछ, र “आसियान तरिका” मार्फत संवाद र राजनीतिक समाधानलाई प्रोत्साहन गर्दछ, वाङले भने।
चीनको विदेश मन्त्रालयको विज्ञप्ति अनुसार, वाङले भने कि कम्बोडिया र थाइल्याण्ड दुवैको पारस्परिक छिमेकी र मित्रको रूपमा, चीन वस्तुनिष्ठ र निष्पक्ष अडान कायम राख्न प्रतिबद्ध छ, र तनाव कम गर्न र स्थिति स्थिर बनाउन मद्दत गर्न रचनात्मक भूमिका खेल्न तयार छ।
काओ किम होर्नले भने कि कम्बोडिया-थाइल्याण्ड सीमा द्वन्द्वमा, हामी विश्वास गर्छौं कि संलग्न देशका नेताहरूसँग मुद्दा समाधान गर्ने राजनीतिक बुद्धि छ। विज्ञप्ति अनुसार, “आसियान मार्ग” एक व्यवहार्य दृष्टिकोण रहन्छ, र आसियान अध्यक्षले आसियान बडापत्रको भावनामा सक्रिय रूपमा मध्यस्थता गरिरहेको छ।
हामी संवाद र तनाव कम गर्न चीनको रचनात्मक प्रयासहरूको पनि कदर गर्छौं, काओले भने।
थाइल्याण्ड-कम्बोडिया सीमामा शुक्रबार पनि झडप जारी रहेको बताइएको छ, जसका कारण दुवै पक्षमा हताहत भएको र चिन्ता बढेको छ। क्षेत्रीय देशहरू र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले युद्धविराम र तनाव कम गर्न आह्वान गरेको धेरै सञ्चार माध्यमहरूले जनाएका छन्।
थाइल्याण्डको सेनाद्वारा सञ्चालित च्यानल ५ ले शुक्रबार बिहान थाइल्याण्ड-कम्बोडिया सीमामा धेरै क्षेत्रहरूमा झडप भएको रिपोर्ट गरेको छ। सिन्ह्वा समाचार एजेन्सीका अनुसार, कम्बोडियाली सेनाले भारी हतियार, फिल्ड तोपखाना र BM-21 रकेट प्रणाली प्रयोग गरेर निरन्तर बमबारी गरेको बताएको छ।
थाइल्याण्ड-कम्बोडिया सीमामा शुक्रबार पनि झडप जारी रहेको बताइएको छ, जसका कारण दुवै पक्षमा हताहत भएको र चिन्ता बढेको छ। क्षेत्रीय देशहरू र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले युद्धविराम र तनाव कम गर्न आह्वान गरेको धेरै सञ्चार माध्यमहरूले जनाएका छन्।
थाइल्याण्डको सेनाद्वारा सञ्चालित च्यानल ५ ले शुक्रबार बिहान थाइल्याण्ड-कम्बोडिया सीमामा धेरै क्षेत्रहरूमा झडप भएको रिपोर्ट गरेको छ। सिन्ह्वा समाचार एजेन्सीका अनुसार, कम्बोडियाली सेनाले भारी हतियार, फिल्ड तोपखाना र BM-21 रकेट प्रणाली प्रयोग गरेर निरन्तर बमबारी गरेको बताएको छ।
थाई सेनाले रणनीतिक अवस्था अनुसार उपयुक्त सहयोगी फायरको साथ प्रतिक्रिया जनायो र स्थानीय नागरिकहरूलाई झडप भएको क्षेत्रहरूमा प्रवेश नगर्न सल्लाह जारी गर्यो। शुक्रबार बिहान, सीमा क्षेत्र नजिकै फेरि तोपखानाको गोली चलेको आवाज सुनिएको थाइल्याण्डको राष्ट्रिय प्रसारण सेवाले सुरिन प्रान्तका एक स्थानीय अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै रिपोर्ट गरेको छ।
थाई जनस्वास्थ्य मन्त्रालयका उपप्रवक्ताका अनुसार, बिहीबार स्थानीय समय अनुसार राति ९:०० बजेसम्म थाइल्याण्ड-कम्बोडिया सीमा नजिकै भएको सैन्य झडपमा १४ थाई नागरिकको मृत्यु भएको छ भने ४६ जना घाइते भएका छन्, सिन्ह्वाले रिपोर्ट गरेको छ।
कम्बोडियाको ओड्डार मिन्चे प्रान्तका डेपुटी गभर्नर मेट मीस फेकदेले सिन्ह्वालाई टेलिफोनमा बताएअनुसार बिहीबार थाई पक्षले कम्बोडियाली क्षेत्रमा तोपखाना प्रहार गर्दा एक गाउँलेको मृत्यु भएको छ भने अन्य पाँच जना घाइते भएका छन्।
“सीमा नजिकै बसोबास गर्ने २,९०० भन्दा बढी परिवारलाई सुरक्षित शरणमा सारिएको छ,” उनले थपे। रिपोर्ट अनुसार, “शुक्रबार बिहानसम्म पनि लडाइँ जारी छ,” उनले भने।
कम्बोडियाली रक्षा मन्त्रालयका उपसचिव तथा प्रवक्ता लेफ्टिनेन्ट जनरल माली सोचेताले शुक्रबार बिहान एक प्रेस ब्रिफिङमा भने कि थाई सेनाले ओड्डार मिन्चे र प्रेह विहारका कम्बोडियाली प्रान्तहरूमा धेरै स्थानहरूमा आक्रमण गर्न भारी हतियार र F-16 लडाकु विमानहरू साथै क्लस्टर बमहरू प्रयोग गरेको रिपोर्टमा उल्लेख छ।
नेशन थाइल्याण्डका अनुसार, रोयल थाई सेनाले कम्बोडियाली मिडियाबाट थाइल्याण्डले चलिरहेको सीमा द्वन्द्वको समयमा नागरिक लक्ष्यहरूमा प्रहार गर्न F-16 लडाकु विमानहरू प्रयोग गरेको दाबी गरेको आरोपलाई कडा रूपमा अस्वीकार गरेको छ, जबकि कम्बोडियाले नागरिक क्षेत्रहरूमा तोपखाना राखेर नागरिकहरूलाई मानव ढालको रूपमा प्रयोग गरेको आरोप लगाएको छ।
बिहीबार भएको झडपपछि थाई-कम्बोडियाली सीमामा स्थिति थप बिग्रियो। बढ्दो अवस्थापछि दुवै पक्षले आरोप-प्रत्यारोप गरे।
तत्काल तनाव कम हुने सम्भावना देखिँदैन, किनकि मुख्य मुद्दा झडपमा होइन तर दुई देशका नेताहरू बीचको गहिरो राजनीतिक अविश्वासमा छ। यो अविश्वास घरेलु राजनीतिमा फैलिएको छ, दुवै पक्ष आन्तरिक दबाबमा बाँधिएका छन् र सम्झौताको लागि थोरै ठाउँ बाँकी छ, जसले गर्दा थप तनाव बढ्ने जोखिम बढेको छ, चिनियाँ सामाजिक विज्ञान प्रतिष्ठानको दक्षिणपूर्वी एसियाली अध्ययन केन्द्रका निर्देशक सु लिपिङले शुक्रबार ग्लोबल टाइम्सलाई बताए।
तर थाइल्याण्ड र कम्बोडिया बीच पूर्ण स्तरको युद्ध हुने सम्भावना पनि कम देखिन्छ। जारी तनावको बावजुद, सैन्य असन्तुलन, आसियान, चीन र संयुक्त राष्ट्र संघको अन्तर्राष्ट्रिय मध्यस्थता र बढ्दो तनावको कडा विश्वव्यापी विरोधले रोकथाम गर्ने कारकहरूको रूपमा काम गर्दछ, चिनियाँ सैन्य मामिला विज्ञ सोङ झोङपिङले भने।
अझ महत्त्वपूर्ण कुरा, कम्बोडिया र थाइल्याण्ड बीचको सीमा विवाद जटिल औपनिवेशिक युगका मुद्दाहरूमा जरा गाडिएको छ जुन पूर्ण युद्ध मार्फत समाधान गर्न सकिँदैन, सोङले भने, द्वन्द्व लामो र छिटपुट हुने सम्भावना बढी हुन्छ, कहिलेकाहीं झडपहरू हुन्छन् तर समग्र स्थिति नियन्त्रणमा हुन्छ।
तनाव कम गर्न आह्वान
संयुक्त राष्ट्र संघका लागि चीनका स्थायी प्रतिनिधि फू कोङले बिहीबार कम्बोडिया र थाइल्याण्ड बीचको अवस्था शान्त हुन आह्वान गरे। चीनले दुई देश बीचको अवस्थाप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै दुवै पक्षलाई संयम अपनाउन आग्रह गरेको छ र आशा छ कि स्थिति स्थिर हुनेछ र शान्ति कायम हुनेछ, फूले भने।
फूले भने कि कम्बोडिया र थाइल्याण्ड चीनका असल छिमेकी मात्र होइनन्, एकअर्काको मैत्रीपूर्ण छिमेकी पनि हुन्, र साथसाथै आसियानका महत्वपूर्ण सदस्य पनि हुन्। उनले थपे कि आसियानले सधैं शान्तिपूर्ण माध्यमबाट मतभेद समाधान गर्ने परम्परालाई पालना गरेको छ, र चीनले शान्ति कायम हुने आशा राखेको छ।
चीनले दुई पक्षहरू बीचको सञ्चारलाई सहज बनाउन मध्यस्थकर्ताको भूमिका खेलिरहेको छ र परिस्थिति सकेसम्म चाँडो स्थिर हुने आशा राखेको छ, फूले भने।
सिन्ह्वाका अनुसार, संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्ले थाइल्याण्ड-कम्बोडिया सीमा झडपमा शुक्रबार बन्द कोठाको बैठक गर्नेछ, जुन कम्बोडियाका प्रधानमन्त्री हुन मानेटले अनुरोध गरेको बताइएको छ।
बिहीबार अबेर, मलेसियाली प्रधानमन्त्री अनवर इब्राहिमले X मा एक पोस्टमा भने कि उनले कम्बोडियाली प्रधानमन्त्री हुन मानेट र थाइल्याण्डका कार्यवाहक प्रधानमन्त्री फुम्थम वेचायचाईसँग कुरा गरेका छन्। उनले वर्तमान आसियान अध्यक्षको रूपमा मलेसियाको हैसियतमा, दुवै नेताहरूलाई थप शत्रुता रोक्न र शान्तिपूर्ण संवाद र कूटनीतिक समाधानको लागि ठाउँ सिर्जना गर्न तत्काल युद्धविरामको लागि अपील गरे।
“म बैंकक र नोम पेन्ह दुवैले यो बाटो अगाडि बढाउने बारे देखाएको सकारात्मक संकेत र इच्छुकताको स्वागत गर्दछु। आसियान एकता र साझा जिम्मेवारीको भावनामा यो प्रक्रियालाई सहयोग र सहजीकरण गर्न मलेसिया तयार छ। म दृढ विश्वास गर्छु कि आसियानको शक्ति यसको एकतामा निहित छ र शान्ति सधैं हाम्रो सामूहिक र अटल विकल्प हुनुपर्छ,” उनले भने।
कम्बोडियाका उपप्रधानमन्त्री तथा विदेश तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग मन्त्री प्राक सोखोनले शुक्रबार बिहान अमेरिका र चीन लगायत धेरै देशका कूटनीतिज्ञ र सैन्य सहचारीहरूलाई कम्बोडिया-थाइल्याण्ड सीमा अवस्थाको बारेमा जानकारी दिन र सीमा विवाद शान्तिपूर्ण रूपमा समाधान गर्ने कम्बोडियाको दृढ अडानलाई पुन: पुष्टि गर्न बोलाएको सीसीटीभी न्यूजले शुक्रबार रिपोर्ट गरेको छ।
अमेरिका, चीन र मलेसिया, जुन आसियान क्षेत्रीय समूहको वर्तमान अध्यक्ष हो, ले वार्तालाई सहजीकरण गर्ने प्रस्ताव गरेका छन् तर बैंककले द्वन्द्वको द्विपक्षीय समाधान खोजिरहेको थाई विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता निकोर्नडेज बालानकुराले रोयटर्सलाई बताए।
मध्यस्थता प्रयासहरूमा अवरोधहरू छन्। कम्बोडिया र थाइल्याण्ड दुवैले विरोधाभासी नक्सा राख्छन् र एकअर्काको संस्करण स्वीकार गर्न अस्वीकार गर्छन्, गुआङ्सी विश्वविद्यालयका राष्ट्रियताका लागि आसियान अध्ययन कलेजका उपनिर्देशक गे होङ्लियाङले ग्लोबल टाइम्सलाई भने।
सम्बन्धहरू डाउनग्रेड गरिएको भए पनि, कूटनीतिक च्यानलहरू खुला छन्। आसियानले युद्धविराम र नवीकरण वार्ताको लागि जोड दिन शटल कूटनीति सुरु गरेको छ, र चीनले तटस्थ अडान कायम राखेको छ, दुवै पक्षलाई वार्तामा फर्कन र आसियानको नेतृत्वमा मध्यस्थतालाई समर्थन गर्न आग्रह गर्दै, गेले भने।
थाइल्याण्ड र कम्बोडिया दुवै आसियान सदस्य भएकाले, तिनीहरू बीचको युद्धले दक्षिणपूर्व एशियालाई अस्थिर बनाउनेछ र क्षेत्रीय आर्थिक एकीकरणलाई कमजोर बनाउनेछ। तनाव कम गर्ने र संवादमा फर्कने दुवै देश र क्षेत्रको आधारभूत हितलाई पूरा गर्दछ, सोङले भने।
आजका धेरैजसो द्वन्द्वहरू औपनिवेशिक शक्तिहरूले छोडेका अनसुलझे सीमा र जातीय मुद्दाहरूमा फर्कन सकिन्छ। यो विश्वव्यापी शान्तिको लागि निरन्तर खतरा बनेको छ, जसले विश्वव्यापी उपनिवेशीकरणलाई अगाडि बढाउने आवश्यकतालाई जोड दिन्छ, विज्ञले भने।
GT
