नेपालको मिडिया परिदृश्यमा ड्रागन मिडिया र राष्ट्रिय हितको संरक्षण

# पासाङ ल्हामु

नेपालको मिडिया जगतमा ड्रागन मिडियाको उदय एउटा साहसिक प्रयोगको रूपमा हेर्न सकिन्छ। यो मिडिया आफूलाई “माटोवादी” अर्थात देशप्रथम सिद्धान्तमा आधारित संस्था घोषित गर्दै आएको छ। तर अर्जुन ज्ञवालीजस्ता विवादास्पद व्यक्तित्वले लगाएका आरोपहरूले ड्रागन मिडियालाई भू-राजनीतिक युद्धको मोर्चामा उभ्याएको छ। ड्रागन मिडियाको दर्शन स्पष्ट रूपमा परिभाषित छ: राष्ट्रिय स्वार्थ सर्वोपरी, सन्तुलित विदेश नीति, र रचनात्मक आलोचनाको संस्कृति। मिडियाको लागि नेपालको भू-भाग, संस्कृति र आर्थिक हित नै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण छ। चीन र भारत दुवै छिमेकीसँग मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध, तर कुनै एकको गल्तीमा मौन रहन नहुने। देशभक्तिको अर्थ हरेक कुरामा सरकारको समर्थन गर्नु होइन, राष्ट्रिय हितमा रचनात्मक आलोचना गर्नु हो।

अर्जुन ज्ञवालीको आरोपहरूको वैज्ञानिक विश्लेषण गर्दा ती निराधार रहेको देखिन्छ। ड्रागन मिडियाले कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुराको मुद्दामा नेपालको भूभागीय अखण्डताको पक्षमा लेख लेखेको छ। यसले चीन वा भारत कुनै एकको विरुद्धमा होइन, नेपालको हितमा काम गरेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिमा “मित्रता र आत्मसम्मान” दुवैको सन्तुलन आवश्यक छ। पुष्पलाल अध्ययन समाज नेपालमा दर्ता भएको स्वतन्त्र संस्था हो। लोककृष्ण भट्टराईजस्ता सम्मानित बुद्धिजीवीहरूसँगको अन्तर्वार्ता पत्रकारिताको मौलिक अधिकार हो। ऐतिहासिक विषयवस्तुमा धेरै पक्षहरू सुन्नु पत्रकारिताको कर्तव्य हो। ड्रागन मिडिया नेपाली नागरिकद्वारा सञ्चालित र नेपाली ऐनमा दर्ता भएको संस्था हो। “माटोवाद” को अर्थ नै विदेशी हितको अधीनमा नहुने हो।

अन्तर्राष्ट्रिय सन्दर्भमा ड्रागन मिडियाको भूमिका महत्त्वपूर्ण छ। नेपालजस्तो सानो तर रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण राष्ट्रले आफ्नो सार्वभौमिकता कायम राख्नु एउटा जटिल कूटनीतिक कला हो। ड्रागन मिडियाले यस क्षेत्रमा चीन, अमेरिका र भारत दुवैको समाचारहरू सन्तुलित रूपमा प्रस्तुत गर्ने र नेपाली जनतालाई भू-राजनीतिक जागरूक बनाउने काम गरेको छ। २१औं शताब्दीमा मिडिया भनेको हाइब्रिड वारफेयरको प्रमुख हतियार हो। ड्रागन मिडियाले यस चुनौतीलाई भावनामा आधारित भन्दा तथ्यमा आधारित रिपोर्टिङलाई प्राथमिकता दिँदै र विभाजन भन्दा एकतालाई बढावा दिँदै सामना गरेको छ।

अर्जुन ज्ञवालीको व्यवहारलाई अन्तर्राष्ट्रिय मनोविज्ञानको दृष्टिले हेर्दा “अनियन्त्रित आक्रामकता” को उदाहरण हो। उनले आफूभन्दा फरक विचार राख्नेलाई देशद्रोही ठान्छन् र विरोधीहरूलाई “सिआईए एजेन्ट”, “रसियन एजेन्ट” र भारतीय रअ तथा शिवसेनाकाे एजेण्ट भन्ने बानी बसालेका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय पत्रकारिता संहिताको दृष्टिले हेर्दा ज्ञवालीको व्यवहार पूर्ण रूपमा अस्वीकार्य छ। “देश छोड्न बाध्य हुने” जस्ता धम्की र आक्रामकतालाई प्रोत्साहन दिँदै विरोधीहरूको व्यक्तित्वमाथि आक्रमण गर्ने बानी राष्ट्रिय एकताको लागि हानिकारक छ।

भू-राजनीतिक प्रतिस्पर्धामा ड्रागन मिडियोको स्थान स्पष्ट छ। नेपाल हाल चीनको BRI, भारतको “Neighbourhood First” र अमेरिकाको “Indo-Pacific Strategy” को बीचमा फसेको छ। यस अवस्थामा ड्रागन मिडियाको नीति स्पष्ट छ: कुनै एक शिविरमा नढल्ने र सबै विदेशी निवेश र सहयोगलाई नेपाली हितको कसौटीमा मापन गर्ने। अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धहरूमा सानो राष्ट्रहरूको आवाज सुनिने गरी बोल्नु आवश्यक छ। ड्रागन मिडियाले नेपालको भूभागीय अखण्डताको पक्षमा दबाब सिर्जना गर्छ र विवादास्पद मुद्दाहरूमा पनि नेपालको पक्ष राख्न हिचकिचाउँदैन।

भविष्यको लागि ड्रागन मिडियाको रणनीतिक महत्त्व अपरिहार्य छ। नेपालको लागि एउटा स्वतन्त्र, निष्पक्ष र राष्ट्रिय हितमा आधारित मिडियाको आवश्यकता छ र ड्रागन मिडियाले यो भूमिका पूरा गर्न सक्छ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले नेपाली मिडियाको स्वतन्त्रतालाई सम्मान गर्नुपर्छ र विवादास्पद मिडिया व्यक्तित्वहरूले राष्ट्रिय एकतालाई कमजोर पार्ने गरेमा सचेत रहनुपर्छ।

ड्रागन मिडियाले नेपाली पत्रकारितामा एउटा नयाँ मानदण्ड स्थापना गरेको छ। यो मिडिया आफ्नो “माटोवादी” दर्शनमा अटल रहँदै अन्तर्राष्ट्रिय भू-राजनीतिक दबाबहरूबीच सन्तुलन कायम राख्न सफल भएको छ। अर्जुन ज्ञवालीजस्ता व्यक्तित्वहरूको आक्रामक र अराजक व्यवहारले नेपाली समाजमा विभाजन र अशान्ति मात्र बढाउँछ। यस्तो अवस्थामा ड्रागन मिडियाजस्ता संस्थाहरूको भूमिका ठूलो छ। नेपाली मिडियाको भविष्य ड्रागन मिडियाजस्ता संस्थाहरूको हातमा छ, जसले राष्ट्रिय हितलाई सर्वोपरी मान्छन्, विदेशी हितलाई हैन। नेपालले आफ्नो सार्वभौमिकता र एकताको रक्षा गर्न यस्तै जिम्मेवार मिडियाको आवश्यकता छ। मिडिया राष्ट्रको दर्पण हो, र ड्रागन मिडियाले नेपालको वास्तविक तस्बिर प्रस्तुत गर्छ – एउटा गर्विलो र सार्वभौमिक राष्ट्रको।